Marka ve
TURQUALITY® Danışmanlığı

Marka ve TURQUALITY® destek programı nedir?

Marka ve TURQUALITY® destek programı, T.C. Ticaret Bakanlığı tarafından yürütülen ve Türk markalarının uluslararası pazarlarda konumlanmasını hedefleyen devlet destek programıdır. Yasal dayanağı 17.08.2022 tarihli 5973 sayılı İhracat Destekleri Hakkında Karar'ın 17. maddesi ve buna bağlı Marka ve TURQUALITY® Desteklerine İlişkin Genelge'dir.

Programın klasik bir hibeden farkı şudur: destek almak için yalnızca harcama yapmak değil, kurumsal olgunluk düzeyini belgelemek ve bir gelişim yol haritası uygulamak gerekir. Bakanlık firmayı düzenli denetimden geçirir.

TURQUALITY® başvuru şartları nelerdir?

Program herkese açık değildir. Ön koşullar sağlanmadan yapılan başvurular değerlendirmeye alınmaz. Temel şartlar:

• İhracat geçmişi: Şirketin son üç takvim yılında ihracat yapmış olması gerekir. İhraç kayıtlı satışları ile organik bağı bulunan şirketler bu değerlendirmeye dâhil edilir.

• Marka tescili: Başvuruya konu markanın önce Türkiye'de, ardından hedef pazarlarda tescil edilmiş olması gerekir. Tescillerin başvurudan en az bir yıl önce alınmış olması şartı aranır.

• Yüksek ihracatçılara istisna: Başvuru tarihinden önceki son bir yıl içinde 10 milyon ABD doları ve üzeri ihracat yapmış şirketlerde, tescilin "en az bir yıl önce alınmış olması" şartı aranmaz. Tescil belgesine sahip olma zorunluluğu devam eder.

• Kurumsal olgunluk: Finansal yönetim, insan kaynakları, üretim, kalite, bilgi teknolojileri ve pazarlama süreçlerinin belirli bir olgunluk düzeyinde olması ve denetimle belgelenmesi gerekir.

• Gelişim yol haritası: Başvuruya, şirketin mevcut konumunu ve destek dönemi boyunca uygulayacağı stratejiyi ortaya koyan bir gelişim yol haritası eşlik etmelidir.

Başvuru dönemi: Başvurular sürekli açıktır; belirli bir son başvuru tarihi bulunmaz. Destek kapsamına alınma başvurusu Ticaret Bakanlığı'na, ödeme başvuruları ise incelemeci kuruluşa — şirketin üyesi olduğu ihracatçı birlikleri genel sekreterliğine — yapılır.

Kaynak: T.C. Ticaret Bakanlığı — Marka ve TURQUALITY destekleri sayfası

Firmanız programa hazır mı?

Danışmanlık firmalarının büyük bölümü bu soruyu sormaz; başvuru yapılabilir görünen her firmayı sürece sokar. Reddedilen bir başvuru ise yalnızca zaman değil, sonraki başvurularda değerlendirme geçmişi açısından da maliyet yaratır.

Ön görüşmede şu altı başlıkta değerlendirme yapıyoruz:

• İhracat sürekliliği — Son üç yılda düzenli ihracat var mı, hangi pazarlara?

• Marka tescil durumu — Yurt içi ve hedef pazar tescilleri tamam mı, süreleri uygun mu?

• Finansal yapı — Mali tablolar ve bağımsız denetim durumu programın beklediği seviyede mi?

• Kurumsal süreçler — İnsan kaynakları, kalite, bilgi teknolojileri ve pazarlama süreçleri yazılı ve işler durumda mı?

• Marka olgunluğu — Hedef pazarlarda bilinirlik, konumlandırma ve iletişim altyapısı ne durumda?

• Kaynak ayırma kapasitesi — Program destekleri geri ödemelidir; harcama önce firma tarafından yapılır, sonra desteklenir. Nakit akışı buna uygun mu?

Sonuç iki türlü olur: Firma uygunsa doğrudan başvuru sürecine geçilir. Uygun değilse, eksikleri kapatan ve net kilometre taşları olan bir hazırlık programı kurulur. Uygun olmayan bir firmayı sürece sokmak yerine hazırlık dönemini birlikte yürütmeyi tercih ediyoruz.

Turquality Gelişim yol haritası nedir ve neden en kritik belgedir?

Turquality Gelişim yol haritası, şirketin mevcut konumunu, kurumsal stratejilerini, operasyon ve destek süreçlerini, organizasyon yapısını ve teknolojik yetkinliklerini detaylı biçimde ortaya koyan; uluslararası iyi uygulamalara göre iyileştirme alanlarını tespit eden ve bu alanları performans göstergeleriyle projelendiren stratejik dokümandır.

Başvurunun kabulünde ve sonraki denetimlerde belirleyici olan belge budur. Ancak asıl mesele şu: yol haritası yazılan değil, uygulanan bir belgedir. Denetimlerde sorulan soru "planınız neydi?" değil, "planınızı ne kadar uyguladınız?" olur.

Burada sektördeki yaygın sorun ortaya çıkar. Yol haritasını hazırlayan danışman genellikle hedef pazar analizini, markalaşma stratejisini ve dijital büyüme planını yazar; ardından uygulama firmanın kendisine kalır. Firma kendi kaynaklarıyla uygulayamaz, bir sonraki denetimde hedeflerin gerisinde kalır.

BAZ Girişim'de bu ayrım yoktur. Yol haritasında yer alan hedef pazar araştırması, dijital ihracat pazarlaması, müşteri geliştirme ve satış altyapısı çalışmalarını aynı ekip yürütür. Üstelik bu faaliyetlerin giderlerinin önemli bölümü programın desteklediği kalemler arasındadır.

Hangi giderler destek kapsamındadır?

Marka ve TURQUALITY® programlarında destek, kalem bazlı ayrı limitlerle değil, yıllık toplam limit dâhilinde kullanılır. Desteklenen başlıca gider grupları:

• Yurt dışı marka tescil ve koruma giderleri

• Tanıtım, reklam ve pazarlama faaliyetleri

• Fuar katılımı

• Yurt dışı birim kira, temel kurulum, konsept mimari çalışma ve franchise giderleri

• Danışmanlık giderleri (kurumsal altyapı oluşturmaya yönelik)

• İstihdam giderleri

• Belgelendirme, sertifikasyon ve test giderleri

• Pazar araştırması ve pazara giriş çalışmaları

• Yazılım ve dijital altyapı giderleri

Destek üst limitleri her takvim yılı başında (TÜFE + Yİ-ÜFE)/2 oranına göre güncellenir. Güncel tutarlar için T.C. Ticaret Bakanlığı'nın yayımladığı genelge esas alınmalıdır.

Önemli: Destekler geri ödemeli değil, harcama sonrası geri ödemelidir. Firma harcamayı önce kendisi yapar, belgelendirir ve ardından ödeme başvurusunda bulunur.

Hazırlık gerektirmeyen, kurumsal altyapısı hazır bir firmada başvuruya kadar geçen süre genellikle 3–5 aydır. Hazırlık gerektiren firmalarda süreç bir yılı aşabilir.

Değerlendirme ve denetim takvimi Bakanlık'ın yoğunluğuna bağlıdır ve danışmanın kontrolünde değildir. Bu süre için taahhüt veren danışmanlık firmalarına temkinli yaklaşın.

TURQUALITY® çalışması diğer hizmetlerimizle nasıl birleşir?

Gelişim yol haritasının içerdiği çalışmalar, zaten yürüttüğümüz hizmetlerdir:

• Hedef pazar analizi ve ülke seçimi → pazar ve müşteri keşfi çalışmamızın çıktısı

• Dijital markalaşma ve görünürlük planı → dijital ihracat pazarlaması ve ihracat SEO

• Uluslararası müşteri geliştirme → LinkedIn yönetimi ve cold email yönetimi

• Satış altyapısı ve ölçümleme → CRM ve satış otomasyonu

• Diğer destek programlarıyla eşleştirme → devlet destekleri danışmanlığı

Sonuç: yol haritasında yazan hedefler denetim dönemine kadar kâğıt üzerinde kalmaz. Uygulanır, ölçülür ve raporlanır.

• hedef pazar araştırması çalışmamız

• dijital ihracat pazarlaması sistemimiz

• CRM ve satış altyapısı kurulumu

• diğer ihracat destekleri

Uygun olmadığı durum: Düzenli ihracatı bulunmayan, marka tescili olmayan veya yalnızca destek bütçesinden yararlanmayı hedefleyen firmalar için program uygun değildir. Bu durumda önce ihracat altyapısının kurulması gerekir; TURQUALITY® o yapının üzerine gelir.