Hayır. İşbirliği Kuruluşu statüsü yalnızca mevzuatta sayılan çatı kuruluşlarına tanınır; bireysel firmalar İşbirliği Kuruluşu olamaz. Ancak firmalar, SDŞ (Sektörel Dış Ticaret Şirketi) kurarak veya üretici/imalatçı birliği oluşturarak bu statüye kavuşabilecek yapılar oluşturabilir.
İşbirliği Kuruluşları
Tanım
İşbirliği Kuruluşu, Ticaret Bakanlığı'nın ihracata yönelik devlet desteklerinde başvuru yapma, proje yürütme ve destek ödemesi alma yetkisi tanıdığı çatı kuruluşlarının ortak adıdır; firmaların devlet desteğine erişiminde köprü görevi görür.
Bağlam
Ticaret Bakanlığı mevzuatında İşbirliği Kuruluşu olarak tanımlanan yapılar şunlardır: Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM), Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB), Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu (DEİK), ihracatçı birlikleri, ticaret ve/veya sanayi odaları, organize sanayi bölgeleri (OSB), endüstri bölgeleri, teknoloji geliştirme bölgeleri (teknopark), sektör dernekleri ve kuruluşları, sektörel dış ticaret şirketleri (SDŞ), ticaret borsaları, işveren sendikaları ile imalatçıların kurduğu üretici/imalatçı kuruluşları (federasyon, birlik, dernek). Tasarım alanında faaliyet gösteren dernek, birlik ve vakıflar da kapsama dahildir.
Bu kuruluşların ihracatçı firma açısından pratik önemi, birçok devlet desteğinin doğrudan firmaya değil İşbirliği Kuruluşu üzerinden verilmesidir. En belirgin örnek UR-GE (Uluslararası Rekabetçiliğin Geliştirilmesi) projeleridir: UR-GE projesi yalnızca bir İşbirliği Kuruluşu tarafından Bakanlığa başvurularak başlatılabilir; ihtiyaç analizi, eğitim, danışmanlık, yurt dışı pazarlama ve alım heyeti faaliyetlerini kapsayan bu proje, 3 yıl süreyle desteklenir ve performansa göre 2 yıla kadar uzatılabilir. Benzer şekilde sektörel ticaret heyetleri, alım heyetleri, yurt dışı fuar organizasyonları, Türkiye Ticaret Merkezleri (TTM) ve e-ihracat tanıtım programları da İşbirliği Kuruluşları aracılığıyla yürütülür.
Firma düzeyinde alınan bireysel desteklerle karıştırılmamalıdır: pazar araştırması rapor desteği veya yurt dışı iş gezisi desteği gibi kalemler firmaya doğrudan verilir ve ön onay/başvuru süreci bireyseldir. İşbirliği Kuruluşu destekleri ise toplu hareket mantığına dayanır — kuruluş, üyesi firmaları organize eder, projeyi tasarlar ve Bakanlık'a başvurur; destek ödemesi kuruluşa veya kuruluşun Türkiye'de kurduğu şirkete yapılır.
Firmanızın tek başına erişemeyeceği destek bütçelerine İşbirliği Kuruluşu kanalıyla ulaşabilirsiniz — ama kuruluş seçimi kritiktir. Bağlı olduğunuz ihracatçı birliği, üyesi olduğunuz OSB veya sektör derneği aktif bir UR-GE projesi yürütüyorsa öncelikle oraya dahil olun. Yoksa bölgenizdeki ticaret ve sanayi odasının planlanan projelerini sorun; hiçbir proje yoksa sektör derneğinizle birlikte yeni bir UR-GE teklifi hazırlamak en doğrudan yoldur. Pasif üyelik burada da karşılık vermez: proje toplantılarına katılım, ihtiyaç analizine girdi sağlama ve heyet programlarında yer alma, desteğin firma düzeyindeki getirisini doğrudan belirler.
Sıkça Sorulan Sorular
Başlıca destek kalemleri UR-GE projeleri (ihtiyaç analizi, eğitim, danışmanlık, yurt dışı pazarlama, alım heyeti), sektörel ticaret heyeti ve alım heyeti programları, yurt dışı fuar organizasyonları, Türkiye Ticaret Merkezi (TTM) kurulumu, e-ihracat tanıtım projeleri ve rapor desteğidir. Destek oranları faaliyet türüne ve hedef ülke önceliğine göre değişir; hedef ve öncelikli ülkelere yönelik faaliyetlerde oran artırılır.
Bireysel desteklerde (pazar araştırması gezisi, rapor alımı gibi) firma doğrudan Bakanlığa veya ilgili ihracatçı birliğine başvurur ve ödeme firmaya yapılır. İşbirliği Kuruluşu desteklerinde ise kuruluş projeyi tasarlar, üye firmaları organize eder ve Bakanlığa toplu başvuru yapar; destek ödemesi kuruluşa yapılır, firmalar projeden dolaylı olarak faydalanır. İkisi birbirini tamamlar ve aynı firma her iki destek türünden eş zamanlı yararlanabilir.
