Sevkiyat gözetiminde SGS, Bureau Veritas, Intertek gibi bağımsız gözetim firmaları; devlet gözetim uygulamasında ise ilgili kamu otoritesi düzenler.
Gözetim Belgesi
Tanım
Gözetim belgesi, belirli ürünlerin ithalatının gözetim uygulaması kapsamında izlenmesi ve ilgili mevzuat şartlarının yerine getirilmesi amacıyla kullanılan belgedir.
Bağlam
Gözetim belgesi (inspection certificate), bağımsız bir gözetim firması (SGS, Bureau Veritas, Intertek, TÜV vb.) tarafından malın miktar, kalite, ambalaj, marka ve nakliye şartları açısından sözleşmeye uygun şekilde yüklendiğini onaylayan belgedir. Yüklemeden önce (pre-shipment inspection) veya yüklemeden sonra düzenlenebilir.
Dış ticarette özellikle büyük tutarlı işlemlerde, ilk kez çalışılan alıcılarda ve akreditifli işlemlerde alıcının güvencesi için sıkça talep edilir. Bazı ithalatçı ülkeler (Cezayir, Nijerya, Suudi Arabistan, Rusya vb.) belirli ürün grupları için gözetim belgesini zorunlu tutar. Belgeyi düzenleyecek firmanın seçimi, denetim kapsamı (miktar sayımı, laboratuvar testleri, konteyner mühürleme) ve maliyet paylaşımı akreditif metninde veya satış sözleşmesinde önceden açıkça belirtilmelidir; aksi halde son anda rezerv çıkarır.
Türkçedeki "gözetim belgesi" iki farklı mekanizmayı ifade edebilir: devletin ithalat gözetim uygulaması kapsamındaki resmi belge ile SGS, Bureau Veritas gibi bağımsız firmaların düzenlediği sevkiyat gözetim raporu (inspection certificate) birbirinden tamamen farklıdır. Alıcı "gözetim belgesi" istediğinde hangisini kastettiği ilk yazışmada netleştirilmelidir; yanlış belge, gümrükte veya bankada rezervle sonuçlanır.
Sıkça Sorulan Sorular
Büyük tutarlı işlemlerde, ilk kez çalışılan alıcılarda, akreditifli işlemlerde ve bazı ülkelerin (Cezayir, Nijerya, Suudi Arabistan vb.) zorunlu tuttuğu ürün gruplarında talep edilir.
Sözleşmeye göre miktar sayımı, kalite ve ambalaj kontrolü, laboratuvar testleri ve konteyner mühürleme gibi işlemleri kapsayabilir; kapsam ve maliyet paylaşımı önceden yazılı belirlenmelidir.
