Sanayi ürünleri ve işlenmiş tarım ürünlerini kapsar; temel tarım ürünleri ve AKÇT (kömür-çelik) ürünleri kapsam dışıdır ve tercihli rejimle (EUR.1) işler.
Gümrük Birliği
Tanım
Gümrük Birliği, Türkiye ile AB arasında; kapsam ürünlerde gümrük vergilerinin kaldırıldığı ve üçüncü ülkelere karşı ortak gümrük tarifesinin uygulandığı ekonomik entegrasyon modelidir.
Bağlam
Kapsam sanayi ürünleri ve işlenmiş tarım ürünleridir; bu ürünler A.TR belgesi eşliğinde taraflar arasında vergisiz dolaşır. Modelin ayırt edici özelliği serbest dolaşım ilkesidir: üçüncü ülke menşeli olup Türkiye'de vergileri ödenmiş eşya da serbest dolaşım statüsü kazanır ve A.TR ile AB'ye gidebilir — STA'lardaki menşe şartından temel farkı budur.
Türk ihracatçısına iki pratik sonucu vardır: AB, sanayi ürünlerinde fiilen 'iç pazar' vergisizliğinde çalışılan ana pazardır; ve üçüncü ülkelerden ithal girdilerin vergilendirmesi ortak tarife mantığına bağlıdır. Temel tarım ürünleri ile AKÇT ürünleri kapsam dışında kalır ve EUR.1 rejimiyle işler; ürününüzün hangi rejimde olduğu, belge seçiminin ilk sorusudur.
AB'ye satışta belge sorusunu 'A.TR mi EUR.1 mi' diye değil 'ürünüm Gümrük Birliği kapsamında mı' diye sorun: doğru soru sorulunca cevap mevzuattan otomatik çıkar, yanlış soru ise her sevkiyatta yeniden tartışılır.
Sıkça Sorulan Sorular
STA menşe esaslıdır: avantaj yalnız anlaşma menşeli ürünlere tanınır. Gümrük Birliği serbest dolaşım esaslıdır ve üçüncü ülkelere ortak tarife uygular; bu yüzden belge olarak menşe kanıtı değil A.TR kullanılır.
Türkiye'de serbest dolaşıma girmişse (vergileri ödenmişse) evet, A.TR düzenlenebilir. Ancak AB'nin menşe bazlı önlemleri (anti-damping gibi) varsa menşe ayrıca sorgulanır ve önlem uygulanabilir.
