Kota mutlak sınırdır: dolunca ticaret durur. Tarife kontenjanında ise sınır aşılınca ticaret durmaz; yalnızca vergi oranı yükselir. İkisi farklı sertlikte önlemlerdir.
Kota
Tanım
Kota (quota), belirli bir ürünün; belirli bir dönemde ithal veya ihraç edilebilecek miktarına ya da değerine getirilen üst sınırdır.
Bağlam
Kota, ticaret politikasının en sert araçlarındandır: vergi maliyeti artırır, kota kapıyı kapatır — sınır dolduğunda o dönem için ticaret durur. Dağıtım yöntemi kotanın ticari karakterini belirler: geçmiş performansa göre tahsis, başvuru sırasına göre (ilk gelen alır) veya lisans/ihale usulü; her yöntem, pazara erken ve hazırlıklı girenin avantajlı olduğu bir yarış üretir. DTÖ disiplini miktar kısıtlamalarını genel olarak sınırlandırsa da; korunma önlemleri, çelik gibi sektörel rejimler ve ikili düzenlemeler kanalıyla kota, güncel ticaretin gerçeği olmayı sürdürür.
İhracatçının ajandasına iki başlıkla girer. Hedef pazar kotaları: bazı pazarların ürününüze (veya ülke grubunuza) uyguladığı korunma kotaları — AB'nin çelik korunma önlemindeki ülke bazlı kontenjan sistemi bunun bilinen örneğidir; kotanın doluluk takvimini izlemeyen ihracatçı, malını sınıra 'kota doldu' duvarına gönderebilir. Türkiye'nin ihracat kısıtları: arz güvenliği gerekçesiyle dönemsel olarak getirilebilen ihracat kayıt/kısıt uygulamaları — özellikle tarım ve emtia gruplarında, sevkiyat planı güncel mevzuatla teyit edilmelidir.
Kotalı pazarlarda satış planını yıllık değil kota-dönemlik kurun: kontenjanın açıldığı dönemin başında sevk etmek ile sonunda sevk etmek arasındaki fark, malın gümrükte 'kontenjan içi' mi 'kota doldu' mu karşılanacağıdır — kota doluluk verilerini izlemeyi, tıpkı navlun takibi gibi bir operasyon rutini hâline getirin.
Sıkça Sorulan Sorular
Geçmiş performans esaslı tahsis, başvuru sırası (ilk gelen alır) veya lisans/ihale yöntemleriyle. Yöntem, ihracatçının sevkiyat zamanlama stratejisini doğrudan belirler.
Ürün GTİP'i üzerinden hedef ülkenin ticaret önlemleri veri tabanlarından, ticaret müşavirliklerinden ve alıcının gümrük müşavirinden. Korunma önlemi kotalarında doluluk oranları da yayımlanır ve izlenmelidir.
