Menşe Kümülasyonu

Kümülasyon, menşe kurallarının katılığını anlaşma ortakları lehine yumuşatır ve üç ana türde çalışır: ikili kümülasyon (iki taraf birbirinin girdisini sayar — Türkiye'deki üretimde AB menşeli girdi, AB'ye ihracatta Türk menşeli gibi işlem görür), çapraz kümülasyon (üç veya daha fazla ülkenin, aralarındaki uyumlu anlaşmalar ağı sayesinde birbirlerinin girdilerini sayması — PEM sisteminin özü budur) ve tam kümülasyon (yalnız menşeli girdiler değil, taraf ülkelerde yapılan işçilikler de birleştirilir; menşesiz girdi üzerindeki işlemler bile hesaba katılır).

Pratik değeri tedarik stratejisinde ortaya çıkar: aynı girdiyi Uzak Doğu'dan almakla PEM ağı içindeki bir ülkeden (menşe kanıtıyla) almak arasındaki fark; ürününüzün EUR.1/EUR-MED alıp alamayacağı, TEV ödeyip ödemeyeceğiniz ve alıcınızın tercihli vergiden yararlanıp yararlanamayacağıdır. Kümülasyonun çalışma şartları da bilinmelidir: taraflar arasında yürürlükte ve birbirine uyumlu menşe protokolleri bulunmalı, girdilerin menşesi geçerli kanıtlarla (EUR.1/EUR-MED, tedarikçi beyanı, LTSD) belgelenmeli ve gereken hâllerde EUR-MED gibi kümülasyon beyanlı belgeler kullanılmalıdır. Revize PEM kurallarına geçiş süreci, ülke ikilisi bazında hangi kural setinin geçerli olduğunun teyidini gerektirir.