Kırmızı: fiziki muayene + belge kontrolü; sarı: belge kontrolü; mavi: sonradan kontrol kapsamında işlem; yeşil: kontrolsüz teslim. Mavi/yeşil kolaylıkları statü sahibi firmalara tanınır.
Muayene Hatları
Tanım
Muayene hatları, tescil edilen beyannamelerin; risk analizine göre yönlendirildiği kontrol seviyeleridir — kırmızı, sarı, mavi ve yeşil hat.
Bağlam
Hatların anlamı kontrol derinliğidir: kırmızı hat fiziki muayene + belge kontrolü, sarı hat belge kontrolü, mavi hat sonradan kontrol kapsamında işlem, yeşil hat ise doğrudan teslim demektir (mavi/yeşil kolaylıkları büyük ölçüde YYS ve OKS gibi statülere bağlıdır). Yönlendirmeyi sistemin risk analizi yapar; firma geçmişi, eşya profili, GTİP ve ülke gibi kriterler skoru belirler.
Operasyonel karşılığı süre ve maliyettir: kırmızı hatta düşen ihracat yükü, muayene sırası ve kap sayımı-açımı nedeniyle gün kaybedebilir; bu da cut-off kaçırma ve bekleme maliyeti riskidir. Hat riskini azaltmanın yolu sürpriz değildir: tutarlı ve doğru beyan geçmişi, belge setinin (fatura-çeki-taşıma belgesi) birebir uyumu ve statü belgelerine yatırım.
Kırmızı hatta düşmeyi şanssızlık değil geri bildirim olarak okuyun: sık kırmızı gören firmanın sorunu kaderde değil beyan kalitesindedir — beyan disiplinini düzeltmek, gümrükte 'hız satın almanın' tek kalıcı yoludur.
Sıkça Sorulan Sorular
Sistemin risk analiziyle; firmanın geçmiş performansı, eşya ve GTİP profili, kıymet tutarlılığı ve ülke gibi kriterler etkilidir. Atama beyanname bazında otomatik yapılır.
Doğru GTİP ve kıymet beyanı, belgeler arası tam tutarlılık, temiz ceza sicili ve YYS/OKS gibi statülere yatırım; kısa vadede ise muayene ihtimalini termin planına tampon olarak eklemek gerekir.
