Kanuni bekleme sürelerinin rejim beyanı yapılmadan aşılması, eşyanın sahipsiz kalması, gümrüğe terk edilmesi veya el konulması hâllerinde. Süreler, eşyanın bulunduğu statüye göre kanunda tanımlıdır.
Tasfiye
Tanım
Tasfiye (liquidation of goods), gümrük gözetimindeki eşyanın; kanuni bekleme sürelerinin aşılması, sahipsiz kalması, terk edilmesi veya el konulması hâllerinde, satış (ihale/perakende) ya da imha yoluyla elden çıkarılmasıdır.
Bağlam
Tasfiye, gümrük sisteminin 'unutulan eşya' çözümüdür: geçici depolama ve antrepodaki eşya için kanun bekleme süreleri tanır; süresi içinde rejim beyanı yapılmayan, sahibi çıkmayan veya sahibince gümrüğe terk edilen eşya tasfiyelik hâle gelir. Süreci Ticaret Bakanlığı'nın tasfiye birimleri yürütür: eşya; ihale yoluyla satış, perakende satış, kamu kurumlarına tahsis veya (satışa uygun değilse) imha kanallarından biriyle elden çıkarılır. Sahibin, tasfiye kesinleşmeden önce belirli şartlarla eşyasını (vergi ve masrafları ödeyerek) kurtarma imkânı vardır — ama bu pencere dardır ve takvime bağlıdır.
İhracatçı bu konuyla üç senaryoda karşılaşır: iade/geri dönen malın limanda süresinin unutulması, alıcının çekmediği malın varış ülkesinde tasfiyeye düşmesi (vesaik mukabilinin klasik riski — malınız başkasının ülkesinde ihaleyle satılabilir ve o ihaleden çoğu zaman rakip alıcılar ucuza mal toplar) ve numune/geçici işlem eşyalarının takvim dışı kalması. Ders tek cümledir: gümrük gözetimindeki her eşyanın bir 'son tarihi' vardır ve o tarih, kimseye ayrıca hatırlatılmaz — süre takibi, operasyonun pasif değil aktif görevidir.
Varış limanında çekilmeyen mal için 'bekleyelim, alıcı yumuşar' stratejisinin bir son kullanma tarihi vardır: o ülkenin tasfiye takvimini acenteden gün bazında öğrenin ve karar tarihinizi (yeni alıcı, geri getirme, resmi terk) tasfiye tarihinden önce koyun — kararsız kalan ihracatçının malını, çoğu zaman tasfiye ihalesinde eski alıcısı yarı fiyata satın alır.
Sıkça Sorulan Sorular
Yetkili tasfiye birimlerince; ihale veya perakende satış, kamuya tahsis ya da imha yollarından uygun olanıyla. Satış gelirlerinden vergiler ve masraflar karşılanır.
Tasfiye kesinleşmeden önce, belirli şartlarla ve vergi-masrafları ödeyerek mümkündür; ancak pencere dar ve takvime bağlıdır. Süre takibi yapılmayan eşyada bu hak fiilen kaçırılır.
