Cezayir’e İhracat ve Cezayir’de Yatırım Rehberi

Giriş: Neden Cezayir?

Cezayir, Kuzey Afrika’nın en büyük yüzölçümüne sahip ülkesi olmasının yanı sıra; enerji gelirleri, genç nüfusu ve sanayi dönüşüm politikalarıyla Türk ihracatçıları için stratejik bir pazar konumundadır.

Son yıllarda Cezayir devleti:

• İthalat odaklı yapıdan yerel üretim ve sanayi yatırımı odaklı modele geçmekte,

• Döviz çıkışını kontrol altına almak için gümrük, ödeme ve kambiyo rejimlerini sıkılaştırmakta,

• Buna karşın doğrudan üretim yatırımlarına ciddi alan açmaktadır.

Bu rehber; Cezayir pazarına ihracat yapmak, distribütör bulmak veya yatırım planlamak isteyen Türk firmaları için saha tecrübesi + güncel mevzuat temelli hazırlanmıştır.

Cezayir’de Ticaretin Genel Yapısı

Cezayir ekonomisi uzun yıllar hidrokarbon (petrol & doğalgaz) gelirlerine dayalı ilerlemiştir. İhracat gelirlerinin yaklaşık %90’ı hidrokarbon ürünlerinden oluşmaktadır.

Bu yapı, devletin:

• Döviz rezervlerini korumaya,

• Yerel üretimi teşvik etmeye,

• Bitmiş ürün ithalatını sınırlamaya
  yönelik politikalar izlemesine neden olmaktadır.

Cezayir’in Dünyadan İthalatı

Kaynak: TradeMap 2024 Verileri

Öne çıkan sektörler:

• İnşaat ve yapı malzemeleri

• Demir-çelik ve metal işleme

• Gıda işleme ve ambalaj

• Alüminyum ve geri dönüşüm

• Makine ve sanayi ekipmanları

Türkiye – Cezayir Ticari İlişkileri

Türkiye, Cezayir’de:

• Demir-çelik,

• Tekstil,

• İnşaat,

• Gıda ve sanayi yatırımları

alanlarında en aktif yabancı ülkelerden biridir. Ancak önemli bir dezavantaj bulunmaktadır: Türkiye ile Cezayir arasında Serbest Ticaret Anlaşması (STA) yoktur.

Türkiye’nin Cezayir’e İhracatı

Kaynak: TradeMap 2024 Verileri

Bu durum:

• Türk ürünlerinin %5 – %15 – %30 gümrük vergilerine,

• Ayrıca DAPS (Ek Gümrük Vergisi) yüküne
  maruz kalmasına yol açmaktadır.

AB menşeli ürünler STA avantajına sahip olsa da, DAPS vergileri çoğu zaman onları da kapsamaktadır.

Cezayir’de Gümrük Vergileri ve İthalat Kısıtlamaları

Gümrük Vergisi Oranları

Cezayir’de temel gümrük vergileri üç ana gruptur:

• %5 → Hammadde ve üretim girdileri

• %15 → Yarı mamuller

• %30 → Bitmiş ürünler

Buna ek olarak:

• Yaklaşık 1.000 ürün kaleminde DAPS uygulanmaktadır.

• Mobilya, beyaz eşya gibi ürünlerde toplam vergi yükü çok yükselmektedir.

İthalat Politikası

• Genel ithalat yasakları kaldırılmıştır.

• Ancak yüksek vergi + izin + bürokrasi fiilen caydırıcıdır.

• Devlet, ithalat yerine yerel üretimi teşvik etmektedir.

Cezayir’de Zorunlu Ödeme Yöntemleri

Cezayir, katı kambiyo rejimine sahip ülkelerden biridir.

Geçerli Ödeme Yöntemleri

 ✔ Akreditif (LC)
✔ Vesaik Mukabili (DP)

Yasaklanan / Geçersiz Yöntemler

✖ Peşin ödeme
✖ Mal mukabili
✖ Kredi kartı
✖ E-ticaret tahsilatı

Cezayir’de ticaretin yaklaşık %80’i vesaik mukabili ile yapılmaktadır.

Risk Notu: Vesaik mukabili işlemlerde mal gümrükte kalabilir, ödeme gecikebilir ve 180 günü aşan durumlarda açık artırma riski doğar.

Domisilasyon Nedir?

Cezayir’e yapılan ticari amaçlı ithalatlarda zorunlu bir bankacılık prosedürüdür.

Temel şartlar:

• Yüklemeden en az 30 gün önce bankada başlatılır.

• Proforma fatura bedelinin %120’si teminat olarak yatırılır.

• Proforma ile nihai fatura birebir aynı olmalıdır.

Bu uygulama:

• Döviz kontrolü,

• Fiyat şişirmesinin önlenmesi,

• Kur farkı riskinin yönetilmesi
  amacıyla uygulanmaktadır.

51/49 Kuralı: Güncel Durum

Cezayir’de uzun yıllar uygulanan %51 yerli ortak – %49 yabancı sermaye kuralı kısmen kaldırılmıştır.

%100 Yabancı Sermayeye Açık Alanlar

 ✔ Doğrudan üretim yatırımları
✔ Fabrika ve imalathane kurulumları

51/49 Kuralının Devam Ettiği Sektörler

• Hidrokarbon

• Savunma sanayi

• İlaç

• Yüksek teknoloji

• Sadece alım–satım (ticaret) şirketleri

Cezayir’de Şirket Kurma Süreci

Cezayir’de şirket kurmak mümkündür ancak fiziki ve bürokratik süreçler dikkatle yönetilmelidir.

Öne çıkan adımlar:

• Ticari vize ile ülkeye giriş

• Sermayenin yurt dışından transferi veya beyanı

• Ofis / depo adresi kiralama

• Noter işlemleri ve ticaret sicil kaydı

• Vergi numarası ve faaliyet belgesi

Ortalama süre: 3–4 hafta

Cezayir’de Ticaret Kültürü ve İş Yapma Dinamikleri

• Güven esastır

• Yüz yüze görüşme çok önemlidir

• Ürünü, üretim yerini yerinde görmek isterler

• Türk firmalarına karşı olumlu algı vardır

• Fransızca ve Arapça iş hayatında kritik rol oynar

Cezayirli iş insanları sizi severse, uzun vadeli ve sadık iş ilişkileri kurarlar.

Dijital Kanallar ve E-Ticaret

Yerel e-ticaret gelişmiştir (özellikle pandemi sonrası) ancak:

• Kredi kartı yaygın değildir

• Kapıda ödeme sistemi baskındır

• Yurt dışından e-ihracat şu an için sınırlıdır

Önerilen model: Distribütör, yerel ortak veya Cezayir merkezli şube üzerinden satış.

BAZ Girişim’den Stratejik Değerlendirme

Cezayir pazarı:

• “Hızlı satış” değil,

• Doğru model + doğru ortak + doğru ödeme yapısı isteyen
  bir pazardır.

Bu nedenle pazara giriş:

• Ülke bazlı pazar araştırması,

• GTİP ve vergi analizi,

• Ödeme ve sözleşme kurgusu,

• Yerel partner istihbaratı ile planlanmalıdır.

Sonuç: Cezayir Pazarı Kime Uygun?

 ✔ Orta–uzun vadeli düşünen firmalara
✔ Üretim veya montaj yatırımı planlayanlara
✔ İnşaat, sanayi, makine, yapı ve gıda sektörlerine
✔ Sabırlı ve mevzuat odaklı ilerleyebilen ihracatçılara