Çekya'ya Otomotiv ve Yan Sanayi İhracatı 2026: Pazar Analizi, OEM Yapısı, Ürün Fırsatları, Gümrük ve Tedarikçi Olma Rehberi

Çekya otomotiv ve yan sanayi ihracatı, Türk üreticiler için Avrupa'nın en yoğun araç üretim kümelerinden birine doğrudan tedarikçi olmak demektir. Çekya 2024'te 1.477.663 karayolu taşıtı üreterek rekor kırdı; binek araçların %93'ü ihraç edildi. Ülke kişi başı otobüs üretiminde dünya birincisi, kişi başı binek araç üretiminde dünya ikincisi. Türkiye aynı yıl Çekya'ya 491 milyon $ ana sanayi ve 433 milyon $ yan sanayi ürünü sattı; toplam 924 milyon $.

Kısacası Çekya'da Türkiye'nin sorunu tanınmak değil, tedarik zincirinin derinine inmek. Türkiye ana sanayi ithalatında %5,5 payla 6. sırada; ancak yan sanayide pay yalnızca %1,7 ve 12. sıra. Almanya, Polonya, Çin ve Slovakya parça pazarının %65'ini paylaşıyor. Üstelik Çek alıcılar tedarikçi değiştirmekte muhafazakâr, dil bariyeri yüksek ve 2025'ten itibaren Škoda ile Hyundai üretim kısma kararı aldı.

Bu yazı, T.C. Prag Ticaret Müşavirliği'nin 22 Nisan 2025 tarihli Çekya Otomotiv ve Yan Sanayi Sektörü Pazar Araştırması Raporu'na dayanır. Rapordaki Çek İstatistik Ofisi verileri, AutoSAP üretim rakamları, mevzuat ve kanal bulguları, BAZ Girişim tarafından ürün önceliklendirmesi ve pazara giriş stratejisi açısından yeniden yorumlanmıştır. Amaç; Çekya'ya jant, kaporta parçası, fren sistemi, aydınlatma, lastik veya otobüs satmak isteyen Türk üreticilere hangi segmentte, hangi belgelerle ve hangi kanalla ilerleyeceklerini gösteren uygulanabilir bir çerçeve sunmaktır.

İhracat Danışmanlığı Hizmet Sayfası

OEM İhracatında Hedef Pazar, Distribütör ve B2B Alıcı Sistemleri

Çekya Otomotiv Pazarı Nasıl Bir Yapıya Sahip?

Çekya otomotiv pazarı; üç büyük OEM'in (Škoda Auto, Hyundai, Toyota) yıllık 1,45 milyon binek araç ürettiği, bin civarında yan sanayi firmasının yalnızca Çek fabrikalarına değil Almanya başta olmak üzere tüm Avrupa'ya parça sağladığı ve üretimin %93'ünün ihraç edildiği bir yapıya sahiptir. Rapor, otomotivin Çek GSYİH'sinin yaklaşık %10'unu, sınai üretimin %34'ünü ve ihracatın %24'ünü oluşturduğunu belirtiyor.

Kaynak: Prag Ticaret Müşavirliği, Çekya Otomotiv ve Yan Sanayi Sektörü Pazar Araştırması Raporu (22 Nisan 2025); AutoSAP 2024; Çek İstatistik Ofisi

Türk ihracatçı için en önemli nokta şu: Çekya'da iki pazar aynı anda çalışıyor. Birincisi OEM ve Tier 1 tedarik zinciri; burada IATF 16949, just-in-time teslimat ve Almanya referansı belirleyici. İkincisi 1,2 milyar €'luk aftermarket; burada LKQ CZ, Swiss Automotive Group ve Inter Cars gibi Avrupa gruplarının dağıtım ağı hacmi taşıyor. Rapor ayrıca Çek firmaların tedarikçi konusunda muhafazakâr olduğunu ve daha uygun maliyet sunulsa bile değişiklikten kaçınabildiğini açıkça belirtiyor.

AutoSAP – Çek Otomotiv Sanayii Derneği

BAZ Girişim Ülkeler Dizini

Çekya Otomotiv Ürünlerini Hangi Ülkelerden İthal Ediyor?

Çekya'nın ana sanayi (taşıt) ithalatında Almanya %23 payla lider; Türkiye 491 milyon $ ve %5,5 payla 6. sırada. Yan sanayi (parça) ithalatında ise tablo farklı: Almanya %27, Polonya %16, Çin %13 ve Slovakya %8,4 pay alırken Türkiye 433 milyon $ ve %1,7 payla 12. sırada kalıyor.

Ana sanayi ithalatı (2024):

Yan sanayi ithalatı (2024):

Kaynak: Prag Ticaret Müşavirliği raporu (Çek İstatistik Ofisi, 2024)

Tablonun kritik mesajı, Türkiye'nin taşıt satmayı bildiği ama parça tedarik zincirine yeterince girmediği. Yan sanayi ithalatı 25,6 milyar $'lık bir pazar; Türkiye bu pazarın %1,7'sini alıyor. Polonya, Macaristan ve Romanya gibi coğrafi olarak Çekya'ya yakın ve aynı Alman tedarik zincirine bağlı ülkeler çok daha büyük pay tutuyor. Fark, kalite değil; Çek ve Alman OEM programlarına yıllar önce girmiş olmaları.

Sık yapılan hata şudur: Firma, Türkiye'nin ana sanayideki 6. sırasını görür ve "Çek pazarı bizi tanıyor" diye düşünerek parça ihracatında da kapıların açık olduğunu varsayar. Oysa rapor, OEM ve Tier 1 firmalarının yüksek kaliteli bileşenlere, sertifikasyona ve AB'ye ihracat geçmişine öncelik verdiğini; teknik uzmanlığı ve sonuç odaklı sunumu genel iş geliştirme konuşmalarından daha çok önemsediğini belirtiyor. Doğru yaklaşım, Tier 2–3 segmentinden başlayıp Almanya referanslarıyla yukarı tırmanmaktır.

ITC Trade Map – GTİP bazlı Çekya ithalat verisi

Türkiye'nin Çekya Otomotiv Pazarındaki Konumu Nedir?

Türkiye'nin Çekya'ya otomotiv ihracatı 2020–2024 arasında ana sanayide 272 milyon $'dan 491 milyon $'a (+%80), yan sanayide 150 milyon $'dan 433 milyon $'a (+%187) çıktı. Her iki kalem de 2023'te zirve yaptı ve 2024'te geriledi; ana sanayide düşüş %13, yan sanayide %12.

Türkiye'nin Çekya'ya ana sanayi ihracatı – başlıca kalemler (bin $):

Türkiye'nin Çekya'ya yan sanayi ihracatı – başlıca kalemler (bin $):

Kaynak: Prag Ticaret Müşavirliği raporu (Çek İstatistik Ofisi)

Bu tablolardan üç sonuç çıkıyor. Birincisi, yan sanayi ihracatının %58'i üç kalemde toplanıyor: jant, "diğer parçalar" ve karoseri parçaları. Jant ihracatı dört yılda 3,7 kat büyüdü ve tek başına 116 milyon $'a ulaştı. İkincisi, en hızlı büyüyen kalemler düşük tabandan gelenler: emniyet kemeri 52 bin $'dan 8,2 milyon $'a, karoseri parçaları 12 kat, otobüs–kamyon lastiği 7,6 kat arttı. Üçüncüsü, ana sanayide otobüs kalemi 2020–2024'te %73 büyüdü; rapor bunu yerel idarelerin kamu alımlarıyla doğrudan ilişkilendiriyor.

Çekya İhracat ve Pazar Rehberi

BAZ Akademi'de ihracatla ilgili eğitimleri inceleyin.

Çekya'da Hangi Otomotiv ve Yan Sanayi Ürünlerinde Fırsat Var?

Çekya'da Türk üreticiler için fırsat dört alanda yoğunlaşıyor: OEM'lerin Türkiye'den neredeyse hiç almadığı yüksek hacimli parça kalemleri, 1,2 milyar €'luk aftermarket, yerel idarelerin elektrikli otobüs ihaleleri ve Çekya'yı AB'ye açılan depo üssü olarak kullanma. Rapor bulgularını birleştirerek BAZ Girişim olarak ürünleri dört gruba ayırıyoruz:

Kaynak: BAZ Girişim değerlendirmesi, Prag Ticaret Müşavirliği raporu verileri temel alınarak

Bu tablodan üç sonuç çıkıyor:

• Hafif malzeme ve yakıt verimliliği satış argümanı olmalı: Rapor, Çek ve Avrupa OEM'lerinin yakıt verimliliğini artıran hafif malzemelere yöneldiğini ve bu alanda yenilikçi çözüm sunan Türk firmaların ilgi görmesinin kuvvetle muhtemel olduğunu belirtiyor. Alüminyum jant, hafif karoseri parçası ve kompozit bileşen bu nedenle öne çıkıyor.

• Aftermarket OEM'den daha hızlı açılır: Çek yedek parça pazarı Avrupa'nın en rekabetçi pazarlarından biri; LKQ CZ (Auto Kelly, Elit), SAG ve Inter Cars CZ gibi dağıtıcılar yüz binlerce kalem stokluyor ve e-ticaretle büyüyor. OEM homologasyonu için yıllar beklemek yerine aftermarket dağıtıcılarıyla ilk ciroyu açmak, sonra Tier 2'ye geçmek daha gerçekçi bir yol.

• Otobüs ihalesi kazanmak belge disipliniyle mümkün: Rapor, Türk firmaların bazı ihalelerden hariç tutulabildiğini ve itiraz süreçlerinin uzadığını belirtiyor; teknik şartnamedeki her kriterin eksiksiz ve detaylı karşılanması, ihale makamının esneklik göstereceği varsayımıyla eksik belge sunulmaması kritik.

Hedef Pazar ve Müşteri Keşfi hizmetimizi inceleyin

Çekya Otomotiv Pazarında Kimler İçin Fırsat Var, Kimler Zorlanır?

Çekya; IATF 16949 belgesi olan, Almanya veya başka bir AB OEM'ine teslimat referansı gösterebilen, just-in-time ve 4–6 günlük kara yolu teslimatını garanti edebilen, Çekçe sunum ve teknik dosya hazırlayabilen ve Tier 2–3 seviyesinden sabırla yukarı çıkmayı kabul eden Türk üretici için büyük bir pazar. Yalnızca fiyat avantajıyla gelen, AB referansı olmayan, teknik dosyayı İngilizce'yle sınırlı tutan ve ilk yıl OEM sözleşmesi bekleyen firma için ise zorlu.

Sık yapılan hata şudur: Firma, Çek alıcıya %15 daha ucuz fiyat sunar ve neden tedarikçi değişikliği olmadığını anlamaz. Rapor, Çek firmaların muhafazakâr tutumunu ve "kimi zaman daha uygun maliyetli dahi olsa değişiklikten kaçındığını" açıkça belirtiyor; bu eğilim yalnızca fiyat hassasiyetinin arttığı kriz dönemlerinde zayıflıyor. Doğru yaklaşım, fiyatı değil riski düşürmek: numune, pilot parti, kalite verisi ve Avrupa referansıyla güven inşa etmek.

Çekya'da Hangi Bölgeler Hedeflenmeli?

Çekya'da otomotiv talebi OEM fabrikalarının çevresinde kümeleniyor: Orta Bohemya Škoda ve Toyota'nın, Moravya-Silezya Hyundai'nin, Doğu Bohemya otobüs üreticilerinin merkezi. Ülke küçük olduğu için her bölgeden ihracat mümkün; ancak lojistik maliyeti bu kümeler arasındaki hattı daha cazip kılıyor.

Kaynak: Prag Ticaret Müşavirliği raporu

Mladá Boleslav ilk üs; Škoda tek başına Çek binek araç üretiminin %61,7'sini yapıyor ve VW grubu için yılda 1 milyonun üzerinde şanzıman üretiyor. Nošovice ise AB'deki tek Hyundai fabrikası ve EV üretiminin %16,5'ini taşıyor; Brose'nin Mošnov'a genişlemesi ve Onsemi'nin Rožnov'daki 2 milyar $'lık çip yatırımı bu bölgeyi öne çıkarıyor. Rapor ayrıca Türk firmaların AB ülkelerine ihraç etmek üzere ürünlerini bu bölgelerde depolamasının söz konusu olduğunu belirtiyor.

CzechInvest – Bölge Karşılaştırma Verileri

Çekya'ya Otomotiv İhracatında Gümrük Vergisi ve Vergi Yükü Ne Kadar?

Çekya'ya Türkiye menşeli otomotiv ana ve yan sanayi ürünlerinde gümrük vergisi sıfırdır; ürünler Gümrük Birliği kapsamında A.TR dolaşım belgesiyle sevk edilir. KDV %21'dir ve ithalatta tahsil edilir. Türkiye ile STA'ya gerek kalmadan AB içi tedarikçiyle eşit tarife koşulu, Çekya'yı Türk otomotiv ihracatçısı için Irak veya Körfez gibi pazarlardan yapısal olarak ayırır.

Kaynak: Prag Ticaret Müşavirliği raporu

Rekabet açısından bu tablo şu anlama geliyor: Gümrük avantajı Türkiye'ye özgü değil; AB'nin Japonya, Güney Kore, Meksika ve Kanada ile STA'ları Gümrük Birliği'nin nisbi avantajını zamanla eritiyor. Rapor bunu açık bir tehdit olarak sıralıyor. Türk firmasının üstünlüğü tarifede değil; coğrafi yakınlık, 4–6 günlük teslimat ve AB tecrübesinde. Bu üç unsuru Çek alıcıya somut olarak anlatmak, rapordaki en net öneri.

Ticaret Bakanlığı – Müşavire Danışın

Devlet Destekleri Danışmanlığı hizmetimizi inceleyin

Çekya'ya Otomotiv Parçası İhracatında Hangi Belgeler Gerekli?

Çekya'ya otomotiv ihracatında belge seti üç katmanlıdır: standart AB ithalat belgeleri, A.TR dolaşım belgesi ve ürüne özgü teknik uygunluk belgeleri. Genel bir sevk öncesi inceleme zorunluluğu yoktur; ancak alıcılar TÜV Rheinland, DEKRA, Bureau Veritas, SGS veya ČIA üzerinden inceleme talep edebilir. Araç ve bileşenlerde AB tip onayı, sektörde IATF 16949 denetimi esastır.

1. Ticari ve gümrük belgeleri:

• Fatura, gümrük kıymet beyanı, CMR veya AWB, sigorta belgesi, çeki listesi, tek idari belge (SAD)

• A.TR dolaşım belgesi (Gümrük Birliği muafiyeti için şart)

• AB'ye varış öncesi Giriş Özet Beyanı (ENS) – elektronik ön kargo bildirimi zorunlu

2. Teknik uygunluk ve standartlar:

• AB tip onayı: araç ve bileşenler için üye ülke yetkili kuruluşuna üretici dosyası ve tip onay sertifikası; UN ECE, ISO ve CEN tabanlı

• Uygunluk belgesi ve yasal levha: tip onayı ve uygunluk durumu ürüne iliştirilir

• IATF 16949:2016: OEM ve Tier tedarikçilerinin denetim standardı

• CE işareti: elektrikli–elektronik yan sanayi ürünlerinde (elektromanyetik uyum, alçak gerilim, RoHS); Onaylanmış Kuruluş belgesi ve AT Uygunluk Beyanı

• GADSL beyanı: otomotiv endüstrisi için beyanı zorunlu maddeler listesi

3. Etiketleme ve ambalaj:

• Ambalaj etiketinde malzeme tipi ve geri dönüşüm bilgisi zorunlu; etiket içeriği Çekçe

• AB ambalaj direktifi (94/62/EC) ve Çek Ambalaj Kanunu'na uyum; ahşap ambalajda ISPM 15

• Almanya ile entegre Çek ithalatçılar, Alman Ambalaj Kanunu'na dayalı ilave sürdürülebilirlik şartı isteyebilir

4. Ürün özelinde kontrol:

• Çek Gümrük İdaresi TARIC-CZ portalında GTİP ve menşe ülke seçilerek tarife, tarife dışı önlem ve sertifika gereksinimleri sorgulanmalı

Sık yapılan hata şudur: Firma, A.TR ile gümrüğü geçtiğini düşünür ve tip onayı ya da CE uygunluğunu ithalatçıya bırakır. Oysa rapor, uygunluk belgesinin üretici veya yetkili temsilcisi tarafından verildiğini ve Genel Ürün Güvenliği Yönetmeliği (GPSR) kapsamında "e-ticarette yetkili temsilci atanması" gibi yeni yükümlülüklere uymayan firmaların pazara ürün sunamayacağını belirtiyor. Doğru yaklaşım, teknik dosyayı teklif aşamasında hazır tutmak ve Çek alıcıya belge setini sunumla birlikte göstermektir.

AB Access2Markets – Ürün ve menşe bazlı gereklilik sorgulama

Belge Dizini – İhracatta gerekli belgeler

Çekya'ya Otomotiv Sevkiyatı Nasıl Yapılır?

Türkiye'den Çekya'ya otomotiv sevkiyatı ağırlıklı olarak kara yoluyla yapılıyor ve güzergâh ile bekleme sürelerine bağlı olarak 4–6 gün sürüyor; üretim bandına doğrudan girecek parçalarda süre avantajı nedeniyle bu mod tercih ediliyor. Demiryolu 7–9 günde, Hamburg veya Trieste üzerinden intermodal taşıma 10–12 günde teslim sağlıyor.

Kaynak: Prag Ticaret Müşavirliği raporu

Rapor iki operasyonel noktayı vurguluyor. Birincisi, tüm taşıma modlarında ENS (Giriş Özet Beyanı) zorunluluğu; elektronik beyan yapılmadan AB'ye sevkiyat mümkün değil. İkincisi, Çekya'nın Avrupa'nın depo üssü olarak konumu; otomotiv yedek parça depolamasında uzmanlaşan firmalar, diğer AB ülkelerine iletilecek ürünlerde elleçleme ve ambalajlama hizmeti de veriyor. Yan sanayi ihracatçısı için Çekya'da stok tutup Almanya, Slovakya ve Polonya'ya dağıtmak, KDV avantajları araştırılmak kaydıyla, rapordaki açık öneri.

UND – Geçiş belgesi kota durumu

Çekya'da Otomotiv Parçası Nasıl Satılır? Dağıtım Kanalları Neler?

Çekya'da otomotiv parçası üç ayrı kanaldan satılıyor: OEM ve Tier tedarik zinciri (doğrudan sözleşme), aftermarket toptancı ağı (LKQ, SAG, Inter Cars) ve büyüyen e-ticaret (Auto Kelly, Alvadi, Polychroma). Yeni araç satışı ise üreticilerin yetkili bayileri ve AAA Auto gibi bağımsız ithalatçılar üzerinden yürüyor.

Kaynak: Prag Ticaret Müşavirliği raporu

Pazarlama tarafında rapor net: Çek iş insanları genel iş geliştirme konuşmalarından çok teknik uzmanlığa ve sonuç odaklı sunuma değer veriyor; şeffaflık, dürüstlük ve uzun vadeli işbirliği vizyonu öne çıkmalı. Tanıtım ve reklamların Çekçe yapılması, B2B görüşmelerde Çekçe tercüme desteği alınması öneriliyor. Dijital tarafta Facebook %51 payla lider; arama motorunda Google'ın yanı sıra yerel Seznam etkili bir kanal. Siber güvenlik ayrı bir risk: ödeme aşamasında kurumsal e-posta teyidi, akreditif veya ihracat sigortası ve telefon/mesajla sevkiyat yapılmaması rapordaki uyarılar arasında.

BAZ Girişim olarak otomotiv yan sanayi üreticileri için yürüttüğümüz pazar araştırmalarında Çekya'daki aday alıcıları dört gruba ayırıyoruz: CzechInvest veri tabanındaki Tier 1–2 tedarikçilerin satın alma ekipleri (OEM programına giriş), LKQ–SAG–Inter Cars gibi aftermarket dağıtıcıları (hızlı ciro), belediye toplu taşıma şirketleri ve Iveco–SOR–Škoda Transportation (otobüs ve bileşenleri) ile Çekya'da depo ve elleçleme hizmeti veren lojistik firmaları (AB dağıtım üssü). Her grup için teklif dili farklı: Tier firmasına kalite verisi ve Almanya referansı, dağıtıcıya listeleme ve stok planı, belediyeye şartname uyumu ve AB referansı, lojistikçiye hacim ve KDV yapısı öne çıkıyor.

CzechInvest Tedarikçi Veri Tabanı – Tier bazlı filtreleme

Dijital İhracat Pazarlaması hizmetimizi inceleyin

Çekya Otomotiv Alıcılarıyla Hangi Fuarlarda Buluşulur?

Çekya'da otomotiv ve yan sanayi için ana buluşma noktası Brno: MSV Mühendislik Fuarı ülkenin en büyük fuarı ve her Ekim düzenleniyor; Amper elektronik fuarı her Mart yan sanayi firmalarına hitap ediyor. Raporda 2024'te Çekya'da milli katılım desteği verilen fuar bulunmuyor; Amper, IDET ve MSV bireysel katılım desteği kapsamında.

Kaynak: Prag Ticaret Müşavirliği raporu. Güncel tarihler organizatörlerin resmi sitelerinden teyit edilmelidir.

MSV ve CEE Automotive Supply Chain, Tier 1–2 satın alma ekipleriyle doğrudan temas için uygun; Czechbus ise belediye ihalelerine giren otobüs üreticileri için. Fuar öncesi ithalatçı listesini Ticaret Bakanlığı'nın Müşavire Danışın portalından ürün veya NACE kodu belirterek talep etmek rapordaki en etkili yöntem; Çek Otomotiv İthalatçıları Derneği (SDA-CIA) üye listesi ve CzechTrade ihracatçı veri tabanı da ücretsiz kayıtla açık kaynak. Rapor ayrıca Noel dönemi ve Temmuz–Ağustos'ta fuar ve toplantı faaliyetlerinin azaldığını, tatil günlerinde iş temasından kaçınıldığını belirtiyor.

BAZ Girişim Fuar Dizini SDA-CIA – Çek Otomotiv İthalatçıları Derneği

Çekya Otomotiv Pazarında Fırsatlar ve Riskler Neler?

En büyük fırsat; yılda 1,48 milyon araç üreten, bin yan sanayi firmasıyla Almanya'ya bağlı, Türkiye menşeli ürüne sıfır gümrük uygulayan ve 4–6 günde kara yoluyla ulaşılan bir pazar. Buna artan savunma sanayi harcamalarından pay alma imkânı, Brose–Nobo–Onsemi gibi yeni yatırımların açtığı tedarik kanalları, 1,2 milyar €'luk aftermarket, yerel idarelerin elektrikli otobüs ihaleleri ve Çekya'nın AB'ye açılan depo üssü konumu ekleniyor. ABD'nin yeni gümrük vergileri karşısında Gümrük Birliği'nin Türkiye–AB otomotiv ticaretinde öneminin artması da rapordaki beklentiler arasında.

Riskler tarafında beş konu öne çıkıyor. Birincisi, üretim daralması: Hyundai 2025'te talep eksikliği nedeniyle üretimi azaltacağını açıkladı; Škoda 2025 üretimini kısmayı ve 2028'e kadar dolaylı çalışan sayısını %15 azaltmayı planlıyor; Schaeffler, Adient, Continental ve Valeo'da personel azaltımı var. İkincisi, muhafazakâr tedarikçi tutumu ve dil bariyeri. Üçüncüsü, rekabet: Japonya ve Güney Kore'nin Çekya'daki yatırımları, Vietnam ve Tayvan'ın artan payı ve AB'nin genişleyen STA ağının Gümrük Birliği avantajını eritmesi; ayrıca ABD tarifeleri nedeniyle Çinli üreticilerin Avrupa'ya daha fazla odaklanması. Dördüncüsü, vize: iş insanlarının vize ve çalışanların oturum–çalışma izni süreçlerindeki zorluklar B2B görüşme ve fuar katılımlarını aksatabiliyor. Beşincisi, yeşil mevzuat: sınırda karbon düzenlemesi, döngüsel ekonomi ve emisyon hedefleri; bu profile uygun ürün sunamayan firmalar orta vadede ithalattan pay alamayacak.

Çekya'da kalıcı olmanın yolu, "ucuz fiyatla OEM kapısını çalan görünmez tedarikçi" değil; "IATF 16949 ve Almanya referansıyla Tier 2'den giren, aftermarket dağıtıcısıyla ilk ciroyu açan, hafif malzeme ve sürdürülebilirlik argümanı taşıyan, Çekçe sunum ve teknik dosyayla sahaya çıkan, kamu ihalesinde şartnameyi eksiksiz belgeleyen ve Çekya'yı AB dağıtım üssü olarak kullanan tedarikçi" konumunu kurmak.

Marka ve TURQUALITY® Danışmanlığı

Sıkça Sorulan Sorular

Çekya'ya otomotiv parçası ihracatında gümrük vergisi ne kadar?

Prag Ticaret Müşavirliği raporuna göre Türkiye menşeli otomotiv ana ve yan sanayi ürünlerinde Çekya'ya gümrük vergisi sıfırdır; ürünler Gümrük Birliği kapsamında A.TR dolaşım belgesiyle sevk edilir. KDV %21'dir ve ithalat aşamasında tahsil edilir; KDV mükellefi şirketler ithal malın serbest dolaşıma girdiği ayı takip eden ayın 25'ine kadar beyan verir. Üçüncü ülke (MFN) tarifeleri TARIC veri tabanından GTİP koduyla sorgulanabilir. Gümrük avantajından yararlanmak için uygun menşe belgelerinin sunulması şarttır; AB belgelerine sahip Türk ürünlerine genel veya sektörel tarife dışı engel uygulanmamaktadır.

Türkiye Çekya'nın otomotiv ithalatında kaçıncı sırada?

Çek İstatistik Ofisi 2024 verilerine göre Türkiye, Çekya'nın ana sanayi (taşıt) ithalatında 491 milyon $ ve %5,54 payla 6. sırada; Almanya %23 payla lider. Yan sanayi (parça) ithalatında ise Türkiye 433 milyon $ ve %1,69 payla 12. sırada kalıyor; Almanya %27, Polonya %16 ve Çin %13 pay alıyor. Türkiye'nin Çekya'ya otomotiv ihracatı 2020–2024'te ana sanayide %80, yan sanayide %187 büyüdü; en büyük kalemler hibrit binek araç (140,5 milyon $), jant ve tekerlek parçaları (116,1 milyon $) ve otobüs (75,7 milyon $). Her iki kalem de 2023'teki zirveden sonra 2024'te geriledi.

Çekya'ya otomotiv ihracatında sevk öncesi inceleme zorunlu mu?

Hayır. Rapora göre Çekya'ya otomotiv ve yan sanayi ürünleri ithalatında genel bir sevk öncesi inceleme zorunluluğu bulunmuyor. Ancak bazı alıcı firmalar kalite ve sözleşmeye uygunluğu teyit için inceleme talep edebiliyor; TÜV Rheinland, DEKRA, Bureau Veritas, SGS ve Český institut pro akreditaci (ČIA) bu hizmeti sunuyor. Çek gümrüğünde fiziki kontroller üçüncü ülke ürünlerinin çoğuna uygulanıyor ve ürün piyasadayken de denetim yapılabiliyor. Asıl zorunluluk, AB'ye varış öncesi elektronik Giriş Özet Beyanı (ENS) sunulması ve araç–bileşenlerde AB tip onayı ile uygunluk belgesinin bulunmasıdır.

Çekya'ya otomotiv parçası ihracatında hangi belgeler gerekli?

Rapora göre zorunlu belgeler; fatura, gümrük kıymet beyanı, CMR veya AWB, sigorta belgesi, çeki listesi, tek idari belge (SAD), A.TR dolaşım belgesi ve ENS giriş özet beyanıdır. Teknik tarafta araç ve bileşenler için AB tip onayı ve uygunluk belgesi, OEM–Tier tedarikinde IATF 16949:2016 denetimi, elektrikli–elektronik ürünlerde CE işareti ile AT Uygunluk Beyanı ve GADSL madde beyanı aranır. Ambalaj etiketinde malzeme tipi ve geri dönüşüm bilgisi Çekçe yer almalı; ahşap ambalajda ISPM 15 uygulanır. Ürün özelindeki sertifika gereksinimleri Çek Gümrük İdaresi TARIC-CZ portalından GTİP ve menşe seçilerek sorgulanabilir.

Çekya'da otomotiv parçası alıcısı veya distribütör nasıl bulunur?

Rapor üç açık kaynak öneriyor: CzechInvest tedarikçi veri tabanı (ücretsiz kayıtla sektör ve Tier 1–2–3 filtresi; listedeki firmaların çoğu aynı zamanda ithalatçı), Çek Otomotiv İthalatçıları Derneği SDA-CIA üye listesi ve CzechTrade ihracatçı veri tabanı. Ürün veya NACE kodu belirterek Ticaret Bakanlığı Müşavire Danışın portalından firma listesi talep edilebilir. Aftermarket için LKQ CZ, Swiss Automotive Group ve Inter Cars CZ ana dağıtıcılardır. MSV Brno, Amper ve CEE Automotive Supply Chain fuarları Tier satın alma ekipleriyle yüz yüze temas sağlar; Çek iş kültüründe teknik sunum ve Çekçe tercüme desteği belirleyicidir.

Bize Ulaşın

Çekya'ya otomotiv ve yan sanayi ihracatı; yılda 1,48 milyon araç üreten OEM kümesi, bin firmalık Avrupa'ya entegre tedarik zinciri, sıfır gümrük vergisi ve 4–6 günlük kara yolu erişimi nedeniyle Türk üreticiler için stratejik bir pazar. Ancak bu pazarda yan sanayideki %1,7'lik payı büyütmeyi düşük fiyat değil; IATF 16949 ve Almanya referansı, Tier 2'den başlayan sabırlı tırmanış, aftermarket dağıtıcılarıyla açılan ilk ciro, Çekçe teknik sunum ve Çekya'yı AB dağıtım üssü olarak kullanma belirliyor.

BAZ Girişim; otomotiv yan sanayi üreticileri için Çekya pazarında GTİP ve bölge bazlı fırsat analizi, Tier 1–2 tedarikçi, aftermarket dağıtıcı, belediye toplu taşıma şirketi ve lojistik depo adayı araştırması, belge ve uygunluk süreci planlaması, Çekçe içerikli B2B erişim sistemi ve pazara giriş planı hazırlar. Ürün grubunuz için Çekya'da hangi kanalın ve hangi tedarikçi seviyesinin öncelikli olduğunu birlikte netleştirmek isterseniz 20 dakikalık ön görüşme planlayabilirsiniz.

BAZ Girişim ile iletişime geçin 20 dakikalık ücretsiz ön görüşme planlayın