.jpg)
Uygunluk Sertifikaları Nedir? CoC, DoC, AoC Rehberi
Uygunluk Sertifikaları, bir ürün, hizmet, süreç veya kuruluşun belirli teknik regülasyonlara, standartlara veya müşteri gerekliliklerine uygunluğunu kanıtlayan belge ailesinin genel adıdır. Üç temel formu mevcuttur: Certificate of Conformity (CoC — Uygunluk Sertifikası) üçüncü taraf belgelendirme kuruluşu tarafından düzenlenir; Declaration of Conformity (DoC — Uygunluk Beyanı) üreticinin kendi sorumluluğunda düzenlediği beyandır; Attestation of Conformity (AoC — Uygunluk Doğrulaması) üçüncü taraf tarafından doğrulanmış uygunluk beyanıdır. AB Modüler Yaklaşım (Modules A-H), CE Marking, sektörel direktifler ve müşteri tedarik şartnamelerinde farklı yerlerde kullanılır. Türk üreticileri için doğru uygunluk formu seçimi, ihracat süreçlerinin yasal güvencesi ve operasyonel verimliliğinin temelidir.
Bu yazıda üç uygunluk formunu, farklarını ve Türk üreticileri için pratik kullanımı ele alıyoruz.
İlgili link: Pazara Giriş Belgeleri Rehberi - PDF
Uygunluk Değerlendirmesi Nedir ve Neden Önemli?
Uygunluk değerlendirmesi, modern ürün regülasyon ekosisteminin temel mekanizmasıdır. "Ürün gerekli standartları karşılıyor mu?" sorusunun resmi cevabıdır.
Uygunluk değerlendirmesi temel özellikleri:
Yasal güvence: Düzenleyici uyum kanıtı
Müşteri güveni: B2B tedarikçi seçimi
Pazar erişimi: Gümrük ve yasal pazara giriş
Sorumluluk paylaşımı: Üretici, belgelendirme kuruluşu, müşteri
İzlenebilirlik: Tedarik zinciri boyunca kanıt zinciri
Bağımsız doğrulama: Tarafsız değerlendirme
Üç ana uygunluk formu (CoC, DoC, AoC) farklı risk seviyeleri ve düzenleyici gereklilikler için kullanılır. Yüksek riskli ürünlerde üçüncü taraf doğrulama (CoC, AoC) zorunlu; düşük riskli ürünlerde üretici beyanı (DoC) yeterli olabilir.
Certificate of Conformity (CoC) Nedir?
Certificate of Conformity (Uygunluk Sertifikası), akredite üçüncü taraf belgelendirme kuruluşu tarafından düzenlenen resmi belgedir.
CoC'in temel özellikleri:
Üçüncü taraf düzenleme: Akredite belgelendirme kuruluşu
Kapsamlı değerlendirme: Test + denetim + dokümantasyon
Yasal güç: En yüksek güvence seviyesi
Numune değerlendirme: Temsili numuneler
Süreli geçerlilik: Tipik 1-5 yıl
Yıllık denetim: Sürdürme şartı
CoC, AB Modüler Yaklaşımında Module B (EU Type Examination), Module F (Product Verification), Module G (Unit Verification), Module H (Full Quality Assurance) sonucunda düzenlenir. Yüksek riskli ürünler (tıbbi cihaz, basınçlı ekipman, ATEX) için zorunludur.
CoC'in pratik uygulaması:
EU Type Examination Certificate: Module B sonucu
Product Quality Assurance Certificate: Module E sonucu
Full Quality Assurance Certificate: Module H sonucu
Sektörel sertifikalar: ISO 9001, ISO 14001, AS9100 vd.
Marka sertifikaları: TÜV, BSI, DEKRA, DNV gibi
Declaration of Conformity (DoC) Nedir?
Declaration of Conformity (Uygunluk Beyanı), üreticinin kendi sorumluluğunda düzenlediği uygunluk belgesidir.
DoC'in temel özellikleri:
Üretici beyanı: Kendi sorumluluğunda
Yetkili temsilci imzası: Üreticinin sorumlu kişisi
Düşük-orta risk: Genelde Module A için
Test gerekliliği: Üretici kendi test prosedürünü uygular
Teknik dosya: Detaylı dokümantasyon zorunlu
Yasal sorumluluk: Yanlış beyan ciddi yasal sonuçlar
EU/UK DoC: Yasal format ve içerik gereklilikleri
DoC, AB Modüler Yaklaşımında Module A (Internal Production Control), Module Aa (sınırlı modüler kombinasyon) gibi düşük-orta riskli süreçlerde temel kanıt belgesidir.
DoC'in zorunlu içerik unsurları (EU 765/2008):
Üretici adı ve adresi: Yetkili kişi bilgileri
Ürün tanımı: Marka, model, seri numarası
Uygulanan direktifler: AB direktifleri listesi
Uygulanan standartlar: Test edilen EN standartları
NoBo bilgisi: Module B sonrası, NoBo varsa
İmza ve tarih: Yetkili kişinin imzası
Yer: Beyanın düzenlendiği yer
Yanlış DoC ciddi yasal sonuçları doğurur; ürünün geri çağrılması, para cezası, hatta cezai sorumluluk olabilir.
İlgili link: BAZ Girişim Devlet Destekleri Hizmeti
Attestation of Conformity (AoC) Nedir?
Attestation of Conformity (Uygunluk Doğrulaması), üçüncü taraf tarafından doğrulanmış uygunluk beyanıdır. CoC ile DoC arasındaki bir formdur.
AoC'in temel özellikleri:
Üçüncü taraf doğrulama: Akredite kuruluş katkısı
Üretici sorumluluğu: Beyan üretici tarafından
Modüler yaklaşım: Module C, Cv1, Cv2 gibi varyantlar
Test doğrulama: Bağımsız test sonuçları
Karma yaklaşım: Üretici + belgelendirme kuruluşu
Orta düzey güvence: CoC'den daha esnek, DoC'den daha güçlü
AoC, yapı malzemeleri için CPR (Construction Products Regulation) kapsamında özellikle kritiktir. Yapı malzemelerinin "Sistem 1+, 1, 2+, 3, 4" performansın değişmezliği değerlendirme sistemlerinde farklı AoC formları kullanılır (önceki paketlerde Performansın Değişmezliği yazısı).
AoC'in pratik kullanımı:
Yapı malzemeleri (CPR): Performansın Değişmezliği Beyanı
Module C variants: AB modüler yaklaşım
Inspection Certificate: Sevkiyat doğrulama
Bağımsız test raporları: Belirli test sonuçları doğrulama
CoC, DoC, AoC Arasındaki Pratik Farklar Nelerdir?
Üç formun ne zaman kullanılacağını belirleme rehberi:
Üç formun karşılaştırması:
CoC: Yüksek risk, üçüncü taraf, en güçlü güvence (yüksek maliyet)
DoC: Düşük-orta risk, üretici beyanı, hızlı süreç (düşük maliyet)
AoC: Orta risk, karma yaklaşım, dengeli güvence (orta maliyet)
Kullanım senaryoları:
Basit elektrikli ev aleti (LVD): DoC (Module A)
Karmaşık endüstriyel makina: CoC (Module B + D/E/H)
Tıbbi cihaz Class III: CoC zorunlu
Yapı malzemesi: AoC (Sistem 1+ veya 1)
Basınçlı ekipman: CoC (PED Category I'in üstü)
Çocuk oyuncağı: DoC (genelde) + ek test
ATEX ekipman: CoC zorunlu
Asansör: CoC zorunlu
Doğru form seçimi, uygulanan direktif/regülasyonun belirlediği uygunluk değerlendirme modülüne bağlıdır.
Türk Üreticileri Hangi Uygunluk Formunu Ne Zaman Kullanmalı?
Türk üreticilerinin uygunluk formu seçimi, hedef pazar ve ürün kategorisine göre değişir.
Pratik strateji rehberi:
AB pazarına ihracat: İlgili direktifin gerektirdiği form
Türk iç pazar: TSE veya Türkiye Müteşebbis (organik için)
ABD pazarı: UL, FCC ID, FDA spesifik formlar
Birleşik Krallık: UK DoC veya UKCA (önceki yazıda)
B2B sözleşmeleri: Müşteri sözleşmesi belirler
Bireysel tüketici (B2C): Doğrudan satış için DoC genelde yeterli
Doğru form seçimi maliyetleri optimize eder. CoC her zaman daha iyi değildir; düşük riskli ürünler için DoC yeterlidir ve süreç hızıdır.
Uygunluk Sertifikaları Pazara Giriş Belgesi Desteği Kapsamında mı?
Evet, uygunluk sertifikaları (özellikle CoC formu) Ticaret Bakanlığı'nın Pazara Giriş Belgesi destek programının kapsamına girer.
Destek parametreleri:
Destek oranı: %50
Üst limit: Belge başına 200.000 TL
Kapsama giren maliyetler: Akredite belgelendirme kuruluşu ücretleri (CoC ve AoC için), test laboratuvarı maliyetleri, danışmanlık ve sistem kurulumu
DoC kapsamı: Üretici kendi düzenler; doğrudan destek değil ama destekleyici test ve danışmanlık masrafları
Başvuru: İhracatçı Birliği üzerinden
Üretici farklı ürün kategorileri için ayrı uygunluk süreçleri yürütüyorsa her birine ayrı destek başvurusu yapabilir.
İlgili link: Devlet destekleri rehberimizi inceleyin.
Sıkça Sorulan Sorular
Hangi uygunluk formunu kullanmalıyım?
Uygulanan direktif/regülasyonun belirlediği uygunluk değerlendirme modülüne göre. Düşük riskli ürünler (LVD Module A) için DoC yeterli; yüksek riskli ürünler (MDR, ATEX, PED) için CoC zorunlu; yapı malzemeleri için AoC kullanılır.
DoC olmadan CE Marking uygulanabilir mi?
Hayır. CE Marking sahibi her ürün için EU Declaration of Conformity (DoC) zorunlu olarak düzenlenmelidir. CE işareti DoC'un fiziksel temsilidir; DoC olmadan CE legally geçersizdir.
CoC ve DoC aynı anda olabilir mi?
Evet, hatta yaygındır. Yüksek riskli ürünler için Module B (CoC) + Module D/E (CoC) süreci sonunda üretici ek olarak EU DoC düzenler. CoC bağımsız doğrulamayı, DoC ise üreticinin sürekli sorumluluğunu temsil eder.
Yanlış DoC düzenlersem ne olur?
Ciddi yasal sonuçlar doğar. AB pazar gözetim otoriteleri (örneğin Almanya BAuA, İngiltere OPSS) yanlış DoC tespit ettiğinde ürünü piyasadan çekme, geri çağırma, para cezası uygulayabilir. Tüketici güvenliğine etki eden yanlış DoC'lar cezai sorumluluğa dönüşebilir.
Türkiye'de uygunluk belgelendirme kuruluşları?
Türkiye'de TSE, Türk Loydu, TÜV Süd Türkiye, TÜV Rheinland Türkiye, DEKRA Türkiye, Bureau Veritas Türkiye, SGS Türkiye, BSI Türkiye, DNV Türkiye gibi büyük belgelendirme kuruluşları farklı sektörler için uygunluk sertifikalama hizmeti verir.
Doğru Uygunluk Sertifikalı Ürünlerinizi bazexport ile Küresel Pazara Taşıyın
bazexport, CoC, DoC veya AoC sertifikalı Türk üreticileri için küresel B2B alıcılar, perakende zincirleri, kurumsal müşteriler ve premium tedarik zincirinin karar vericilerini doğrulanmış iletişim verisiyle sunar. Çok dilli AIDA modelinde uygunluk konumlanmanızı vurgulayan kişiselleştirilmiş outreach kampanyaları için bazexport'u ücretsiz deneyin.
İlgili link: BAZ Girişim Devlet Destekleri