Kural olarak satış bedeline — eşya için fiilen ödenen/ödenecek fiyata — göre; bu yöntem uygulanamazsa anlaşmadaki yedek yöntemler sırayla devreye girer. Royalti, destekler ve (sisteme göre) navlun-sigorta kıymete eklenir.
Gümrük Kıymeti
Tanım
Gümrük kıymeti (customs value), ithal eşyasının gümrük vergilerinin hesaplanmasına esas alınan değeridir; kural olarak, eşya için fiilen ödenen veya ödenecek fiyat (satış bedeli) üzerinden belirlenir.
Bağlam
Sistem, DTÖ Kıymet Anlaşması'na dayanır ve hiyerarşiktir: birincil yöntem satış bedelidir; uygulanamadığında sırasıyla aynı/benzer eşya kıymeti, indirgeme ve hesaplanmış kıymet yöntemlerine geçilir. Satış bedeline yapılacak eklemeler kritik ayrıntıdır: alıcının ödediği royalti-lisans bedelleri, satıcıya sağlanan destekler (kalıp, tasarım), komisyonlar ve — CIF esaslı sistemlerde — varış limanına kadarki navlun-sigorta, kıymete dahil edilir. Türkiye'de ithalatta KDV matrahı, gümrük kıymetinin üzerine vergiler ve yurt içi masraf kalemleri eklenerek ayrıca genişler.
İhracatçı bu konunun 'karşı taraf' bilgisine iki nedenle muhtaçtır. Birincisi alıcı deneyimi: sizin faturanız, alıcınızın ülkesindeki kıymet incelemesinin ham maddesidir — fatura, sözleşme ve ödeme kayıtlarının tutarlılığı, alıcınızın gümrükte yaşayacağı sorgu süresini belirler; bazı ülkelerin referans fiyat/gözetim uygulamaları, düşük faturalı malı otomatik incelemeye alır. İkincisi etik-hukuki sınır: alıcının 'faturayı düşük kes' talebi, sizi başka ülkenin vergi kaçırma fiiline ortak eder; keşfedildiğinde kaybedilen şey o sipariş değil, pazarın kendisidir.
'Faturayı düşük keselim, farkı ayrı gönderirsiniz' teklifine standart cevabınız hazır olsun: hayır — ve nedenini ticari dille anlatın: çift fatura, alıcınızın gümrüğünde patladığında sizin firmanız o ülkenin risk listesine girer ve temiz çalışan diğer müşterileriniz de sizinle birlikte incelemeye alınır. Tek bir alıcının vergi hesabı, bir pazarın itibarına değmez.
Sıkça Sorulan Sorular
Beyan edilen değerin emsallere göre düşük görünmesi, referans fiyat uygulamaları veya belge tutarsızlıkları incelemeyi tetikler. İnceleme; ek belge talebi, teminatlı işlem ve gecikme demektir.
Fatura-sözleşme-ödeme kayıtlarını tutarlı tutmalı, alıcının ülkesindeki referans/gözetim uygulamalarını bilmeli ve düşük fatura taleplerini ilkesel olarak reddetmelidir.
