İlgili anlaşmanın izin verdiği hâllerde: tutar eşiği altındaki sevkiyatlarda her ihracatçı, üstünde onaylanmış ihracatçı/REX kayıtlı ihracatçı beyan yapabilir. Anlaşma bazlı kurallar kontrol edilmelidir.
Menşe Beyanı
Tanım
Menşe beyanı (origin declaration / fatura beyanı), ihracatçının; fatura veya ticari belge üzerine standart metinle yazdığı, malın tercihli menşeini bildiren beyandır.
Bağlam
Belge yerine metin mantığıdır: EUR.1 gibi vize gerektiren belgeler yerine, anlaşmanın izin verdiği hâllerde faturaya yazılan tanımlı cümle menşe kanıtı sayılır. Kullanım eşikleri anlaşmaya göre değişir: düşük tutarlı sevkiyatlarda her ihracatçı beyan yapabilirken, tutar üstünde onaylanmış ihracatçı yetkisi veya REX kaydı aranır. Bazı anlaşma ve rejimler yalnızca beyan sistemiyle çalışır.
Kolaylık, sorumluluğu kaldırmaz — artırır: beyanı yazan ihracatçı, malın menşe kurallarını karşıladığını bizzat taahhüt eder ve sonradan kontrolde bu taahhüdün tedarikçi beyanları ve reçete kayıtlarıyla kanıtlanması istenir. Metnin anlaşmadaki kalıba birebir uygun yazılması da şarttır; serbest çevirili beyanlar varış gümrüğünde reddedilebilir.
Menşe beyanını 'faturaya bir cümle eklemek' diye küçümsemeyin: o cümle, oda onaylı belgenin bütün hukuki ağırlığını sizin imzanıza taşır — yazması on saniye, sonradan kontrolde kanıtlayamamanın maliyeti yılların vergisidir.
Sıkça Sorulan Sorular
Anlaşmada tanımlı standart kalıp, istenen dilde ve eksiksiz yazılmalı; gereken hâllerde yetki/REX numarası eklenmelidir. Kalıptan sapma, beyanın reddine yol açabilir.
Menşe hesabının kanıtları: tedarikçi beyanları, üretim reçeteleri ve maliyet kayıtları. Beyan yazan firma bu dosyayı sevkiyat anında hazır tutmalıdır.
