Ağırlıkla gıda ve tarım ürünlerinde: kuru meyve, sert kabuklu meyveler, baharat, çay, mantar ve benzeri ürünlerde, hedef ülke mevzuatına veya alıcı şartnamesine bağlı olarak istenir.
Radyasyon Analiz Belgesi
Tanım
Radyasyon analiz belgesi (radiation analysis certificate), bir ürünün radyoaktivite seviyesinin, yetkili laboratuvar ölçümüyle belirlenen limitlerin altında olduğunu gösteren belgedir.
Bağlam
Talebin kökeni gıda güvenliği rejimleridir: özellikle Çernobil sonrası dönemde yerleşen kontrol pratikleri gereği, bazı ülkeler belirli gıda ve tarım ürünlerinde (kuru meyve, fındık, baharat, çay, mantar, süt ürünleri gibi) sezyum ve benzeri radyonüklit ölçümlerini ithalat şartı olarak arar veya alıcılar tedarik şartnamesine yazar. Belge; ürünün ölçülen aktivite değerlerini (Bq/kg cinsinden) ve ilgili limitlerle karşılaştırmasını içerir.
Türkiye'de ölçümler, yetkilendirilmiş kamu laboratuvarları (nükleer düzenleme ve araştırma kurumlarına bağlı laboratuvarlar) ile akredite özel laboratuvarlarca yapılır; hangi laboratuvarın raporunun kabul edildiği hedef ülkeye göre değişebilir. Operasyon planında iki nokta önemlidir: numune alma-analiz süresinin termine eklenmesi ve belgenin parti bazlı çalışması — sertifika, analiz edilen partiyi temsil eder; parti karışırsa belge geçerliliğini yitirir. Hangi ürün-ülke ikilisinde arandığı sabit bir liste değildir; güncel gereklilik alıcıdan ve ticaret müşavirliğinden işlem öncesi teyit edilmelidir.
Gıda ihracatında radyasyon şartını akreditif geldiğinde değil sözleşme aşamasında öğrenin: hangi laboratuvar, hangi limit, hangi formatta rapor — bu üçü netleşmeden verilen termin sözü, analiz kuyruğunda eriyebilir; düzenli sevk edilen üründe laboratuvarla dönemsel numune protokolü kurmak, her sevkiyatta sıfırdan randevu kovalamaktan hem hızlı hem ucuzdur.
Sıkça Sorulan Sorular
Yetkilendirilmiş kamu laboratuvarları ve akredite özel laboratuvarlar yapar. Hedef ülkenin hangi laboratuvar raporlarını kabul ettiği, işlem öncesi alıcı ve ticaret müşavirliği üzerinden teyit edilmelidir.
Hayır; belge, numunesi alınan partiyi temsil eder. Parti-lot izlenebilirliği korunmalı ve her yeni parti için ilgili şart doğrultusunda analiz yenilenmelidir.
