Her zaman değil: C grubunda satıcı masrafı varışa kadar taşır ama risk yükleme/ilk taşıyıcı noktasında geçer. Bu ayrım, Incoterms'in en kritik ve en çok karıştırılan noktasıdır.
Teslim Şekilleri
Risk Transferi
KategoriTeslim Şekilleri
İlgili Terim4 terim
Tanım
Risk transferi (transfer of risk), satış sözleşmesinde; malın hasar ve ziya riskinin satıcıdan alıcıya geçtiği an ve noktadır — Incoterms kurallarının iki temel işlevinden biridir.
Bağlam
Incoterms'in en çok yanlış anlaşılan gerçeği şudur: masraf ile risk her zaman aynı noktada el değiştirmez. C grubunda (CFR, CIF, CPT, CIP) satıcı navlunu varışa kadar öder ama risk, mal ilk taşıyıcıya verildiğinde/gemiye yüklendiğinde alıcıya geçer — CIF satan ihracatçının 'mal varana kadar benden sorulur' sanması, en yaygın ve en pahalı yanılgıdır: okyanusta hasar gören mal, navlunu siz ödemiş olsanız da alıcının riskindedir. F grubunda risk teslim noktasında (FCA'da taşıyıcıya teslimde, FOB'da gemide), D grubunda ise varış noktasında geçer.
Riskin geçtiği noktayı bilmek üç pratik kararı yönlendirir: sigortayı kim, hangi aralık için yaptırmalı (risk kimdeyse sigorta menfaati ondadır; CIF/CIP'te satıcı, alıcı menfaatine sigorta yaptırır), hasar hâlinde talep kime yöneltilmeli (risk transferinden sonraki hasarda alıcı; taşıyıcıya ve sigortacıya karşı hakları kullanır) ve teslim kanıtı hangi belgeyle kurulmalı (riskin geçtiği anın belgesi — konşimento tarihi, teslim tutanağı — uyuşmazlığın hakemi olur). Sözleşmede Incoterms terimi + yer + versiyon üçlüsünün net yazılması, risk transferi tartışmalarının tek kalıcı önlemidir.
Saha Notu
CIF satan ekibinize tek cümleyi ezberletin: 'navlunu biz öderiz, riski yüklemede devrederiz.' Varışta hasar çıktığında refleks 'bizim sorumluluğumuz' paniği değil, alıcıya sigorta-tazmin sürecinde belge desteği vermek olmalı — riski üstlenmediğiniz hasarı üstlenir gibi davranmak, iyi niyet değil, gelecekteki her hasarın faturasını gönüllü kabullenmektir.
Sıkça Sorulan Sorular
Alıcının: risk gemiye yüklemede geçmiştir. Satıcının yükümlülüğü, alıcı menfaatine asgari kapsamda sigorta yaptırmış olmaktır; tazmin talebi alıcı tarafından yürütülür.
Hasarın hangi tarafın risk döneminde doğduğu, tazmin sorumlusunu belirler: konşimento tarihi, teslim tutanağı ve yükleme fotoğrafları bu anın kanıtlarıdır ve uyuşmazlıkta belirleyicidir.