Pratikte iç içe kullanılır: yükün gemiye alınmaması durumunu anlatırlar. Ayrım kaynaktadır — yükletici hatası (cut-off/evrak) mı, taşıyıcı kararı (overbooking, tonaj kısıtı) mı; sorumluluk ve maliyet buna göre dağılır.
Lojistik
Shut-out
KategoriLojistik
İlgili Terim5 terim
Tanım
Shut-out (rolled cargo), booking'i bulunan bir yükün; planlanan gemiye alınmayarak bir sonraki sefere bırakılmasıdır.
Bağlam
İki kaynaktan doğar. Yükletici kaynaklı shut-out: cut-off'ların (fiziki, SI, VGM, DG) kaçırılması, evrak eksikliği veya gümrük engeli — burada sorumluluk ve maliyet yükleticidedir. Taşıyıcı kaynaklı roll-over: hattın fazla rezervasyonu (overbooking), gemi tonaj-stabilite kısıtları, sefer iptali/rotasyon değişikliği — yoğun sezonlarda ve sıkışık rotalarda sıklaşır ve booking, bu ihtimale karşı mutlak garanti vermez. Sonuç her iki hâlde de aynıdır: termin en az bir sefer (haftalık servislerde bir hafta) kayar, limandaki konteyner ardiye-demuraj sayaçlarına yaklaşır ve akreditifte son yükleme tarihi riske girer.
Yönetimin araçları risk tipine göre ayrışır: kendi kaynaklı shut-out'a karşı tek çare cut-off disiplinidir (takvim, sorumlular, gün öncesi alarmlar); taşıyıcı kaynaklı roll-over'a karşı ise kritik yüklerde erken sefer planlama (termine bir sefer yedek koymak), yoğun sezonda hat/forwarder ile önceliklendirilmiş kapasite anlaşmaları ve akreditif metnine son yükleme tarihinde makul pay bırakılması korur. Yük düştüğünde ilk yapılacaklar bellidir: yeni sefer teyidi, alıcıya proaktif bilgi ve akreditifli işte tarih riski varsa amendment sürecinin derhâl başlatılması.
Saha Notu
Akreditifli sevkiyatlarda son yükleme tarihini gemi tarifesiyle burun buruna yazmayın: planlanan sefer ile akreditifteki tarih arasında en az bir yedek sefer payı bırakın — roll-over yediğiniz gün bu pay, amendment dilenmek ile evrakı zamanında ibraz etmek arasındaki farktır; payı bırakmayan ihracatçının termin planını hat değil şans yönetir.
Sıkça Sorulan Sorular
Hattan yeni sefer teyidi alınmalı, alıcı proaktif bilgilendirilmeli, limandaki konteynerin free time durumu kontrol edilmeli ve akreditifte tarih riski varsa amendment süreci derhâl başlatılmalıdır.
Yoğun sezonda erken booking ve erken teslim, kritik yüklerde termine yedek sefer payı, düzenli hacimde hatla öncelik/kapasite anlaşması ve cut-off disiplininin istisnasız işletilmesiyle.