Voyage'da gemi belirli bir sefer için kiralanır ve armatör işletir; time'da gemi belirli süre kiracının ticari emrindedir, yakıt-liman masrafları kiracıya geçer. İhracatçı çoğunlukla voyage charter tarafındadır.
Lojistik
Charter
KategoriLojistik
İlgili Terim3 terim
Tanım
Charter, bir geminin tamamının veya taşıma kapasitesinin; bir sefer, bir süre veya işletme hakkıyla birlikte kiralanmasıdır; şartlar charter party sözleşmesiyle düzenlenir.
Bağlam
Üç ana model vardır. Voyage charter (sefer bazlı): gemi, belirli yük için belirli rotada kiralanır; armatör gemiyi işletir, kiracı navlun öder — dökme yük ihracatçısının en sık karşılaştığı modeldir ve laytime/demuraj hükümleri bu sözleşmenin kalbidir. Time charter (süre bazlı): gemi belirli süre için kiracının ticari emrine girer; yakıt ve liman masrafları kiracıya, geminin teknik işletimi armatöre aittir. Bareboat charter: gemi çıplak (mürettebatsız) kiralanır; işletmenin tamamı kiracıya geçer — bu, taşıma değil filo yönetimi kararıdır.
Konteyner hattı yerine charter'a çıkılan eşik hacimdir: parti büyüklüğü birkaç bin tonu bulan dökme/genel yüklerde (maden, tahıl, çelik, proje kargo) gemi kiralamak, konteynerleşmeden ucuza gelir. Bu dünyada fiyat, brokerlar üzerinden anlık piyasada (spot) oluşur ve navlun endeksleriyle dalgalanır; sözleşme müzakeresinin kritik satırları yükleme/tahliye hızları (laytime), demuraj oranı ve liman masraf paylaşımıdır (FIO ve türevleri). Charter işine giren ihracatçının konşimentosu da charter party konşimentosu olacağından, akreditif metni buna göre kurulmalıdır.
Saha Notu
İlk kez gemi kiralayan ihracatçının en pahalı acemiliği laytime satırında yaşanır: sözleşmedeki yükleme hızını liman ve tesisinizin gerçek kapasitesiyle test etmeden imzalamayın — günde 3.000 ton taahhüt edip 1.500 ton yükleyebilen tesis, aradaki farkı demuraj olarak armatöre öder; charter pazarlığı navlunla değil, kendi yükleme hızınızı bilmekle başlar.
Sıkça Sorulan Sorular
Parti büyüklüğü gemiyi (veya önemli bölümünü) dolduracak hacme ulaştığında: dökme emtia, çelik, proje kargo gibi yüklerde. Küçük partilerde konteyner/parsiyel çözümler ekonomiktir.
Laytime (tanınan yükleme/tahliye süresi), demuraj oranı, liman masraf paylaşımı (FIO türü şartlar) ve iptal (cancelling) tarihleri. Bu maddeler, navlunun kendisi kadar maliyet belirler.