Alacak tutarı × iskonto oranı × (vade günü/360 veya 365) formülüyle faiz bulunur, komisyonlar eklenir; alacaktan düşülen toplam, iskonto maliyetidir. Oran, alacağın imza kalitesine ve vadeye göre belirlenir.
İskonto
Tanım
İskonto (discounting), ileri bir tarihte tahsil edilecek bir alacağın; faiz ve masraflar düşülerek bugünden nakde çevrilmesi, yani bugünkü değerine kırdırılmasıdır.
Bağlam
İskonto, ticari finansmanın ortak paydasıdır: senet iskontosu (bono/poliçenin bankaya kırdırılması), akreditif iskontosu, faktoringdeki ön ödeme ve forfaiting — hepsi aynı çekirdek işlemin farklı güvence ve rücû yapılarıyla paketlenmiş hâlleridir. Hesap mantığı basittir: alacak tutarından, vade gün sayısına ve iskonto oranına göre hesaplanan faiz ile komisyonlar düşülür; kalan, bugün elinize geçen tutardır. Oranı belirleyen şey alacağın kalitesidir — kimin imzası var (alıcı mı, banka mı), hangi ülke, hangi vade.
Karar çerçevesi iki kıyasa dayanır. Birincisi maliyet kıyası: iskonto oranı, alternatif finansman kaynağınızın (kredi, reeskont) maliyetiyle ve paranın sizin işinizdeki getirisiyle karşılaştırılmalıdır — nakdi %X maliyetle çekip %X+'lık siparişe/erken ödeme iskontosuna çevirebiliyorsanız işlem kârlıdır. İkincisi risk kıyası: rücusuz iskonto, finansmanın yanında tahsilat riskini de devrettiği için aynı orana daha fazla değer paketler. Kaçınılacak hata, iskontoyu 'zarar' olarak okumaktır: vade zaten bir maliyettir; iskonto onu görünür ve yönetilebilir kılar — asıl zarar, vadeyi fiyatlamadan dağıtıp maliyetini marjdan ödemektir.
Şirket içinde tek bir referans rakam ilan edin: 'bizim paramızın aylık maliyeti %X'tir.' Satışçı vade verirken, finansçı iskonto kararını tartarken, satın almacı erken ödeme indirimi pazarlarken aynı X'i kullansın — bu tek rakam, vade-iskonto-indirim kararlarını kişisel sezgiden çıkarıp tutarlı bir şirket matematiğine bağlar.
Sıkça Sorulan Sorular
Senede bağlı alacaklar (bono/poliçe, tercihen avalli), vadeli akreditif taahhütleri ve faktoring-forfaiting yapılarına uygun ticari alacaklar. İmza kalitesi yükseldikçe oran düşer.
İskonto maliyeti; alternatif finansman maliyetinizden düşükse veya nakdin işinizdeki getirisi (yeni sipariş, erken ödeme indirimi, kur pozisyonu kapatma) bu maliyeti aşıyorsa. Rücusuz yapılarda devredilen risk de hesaba katılmalıdır.
