Forward iki tarafı da bağlayan sabit kurlu bir yükümlülüktür; opsiyon, prim karşılığında hak verir ama zorunluluk doğurmaz. Forward primsiz-simetrik, opsiyon primli-asimetrik korumadır.
Opsiyon
Tanım
Döviz opsiyonu (currency option), sahibine; belirli bir dövizi, belirlenen kurdan (kullanım kuru), belirlenen tarihte alma veya satma hakkı veren — ancak yükümlülük doğurmayan — türev sözleşmedir.
Bağlam
Forward ile temel fark asimetridedir: forward iki tarafı da bağlar (kur lehinize gitse bile anlaşılan kurdan işlem yaparsınız); opsiyon ise sigorta gibi çalışır — kur aleyhinize giderse hakkı kullanır, lehinize giderse hakkı yakıp piyasadan işlem yaparsınız. Bu asimetrinin bedeli primdir: opsiyon satın alırken, sigorta primi mantığında bir bedel peşin ödenir. İhracatçının tipik ihtiyacı satım opsiyonudur (put): gelecekte tahsil edilecek doları/euroyu bugünden belirlenen kurdan satma hakkı — kur düşerse koruma, yükselirse katılım.
Kullanım senaryoları, forward'ın katı kaldığı yerlerdir: kesinleşmemiş nakit akışları (ihale sonucu beklenen, iptal olabilecek siparişler — forward yapıp iş gelmezse açık pozisyonla kalırsınız; opsiyonda kayıp primle sınırlıdır) ve yönlü görüş taşınan dönemler (koruma isteyip yükseliş potansiyelinden vazgeçmek istemeyen firma). Prim maliyetini düşüren yapılar (collar/bantlı stratejiler: satım opsiyonu alıp alım opsiyonu satarak primi sıfırlamak) mevcuttur ama karmaşıklık ve koşullu yükümlülük ekler — bilinçle ve sınırlı kullanılmalıdır. Kurumsal ilke basittir: türev araçlar pozisyon almak için değil, ticari akışı korumak için kullanılır; korunacak akıştan büyük türev, hedge değil spekülasyondur.
Opsiyon-forward seçimini tek soruyla yapın: 'bu döviz akışı kesin mi?' Kesin akışa (bağlanmış sipariş, kesinleşmiş vade) forward — ucuz ve nettir; belirsiz akışa (ihale, olası sipariş) opsiyon — prim, iptal riskinin sigortasıdır. En pahalı hata, belirsiz akışa forward yapmaktır: iş gelmez, kur döner ve 'korunma' dediğiniz sözleşme, çıplak bir kur pozisyonu olarak kucağınızda kalır.
Sıkça Sorulan Sorular
Kullanım kurunun piyasa kuruna uzaklığına, vadeye ve kur oynaklığına (volatiliteye) göre: oynaklık ve vade arttıkça prim yükselir.
Tipik olarak satım (put) opsiyonu: gelecekteki döviz tahsilatını belirlenen kurdan satma hakkı. Kesinleşmemiş akışlarda ve yükseliş potansiyeli korunmak istendiğinde forward'a tercih edilir.
