Fiilen gemi küpeştesinde/ambarda: rıhtım elleçlemesi yük tarafının organizasyonu ve maliyetidir. Taşıyıcı 'kancadan kancaya' taşımadan sorumludur.
Teslim Şekilleri
Free In / Free Out
KategoriTeslim Şekilleri
İlgili Terim5 terim
Tanım
Free in (FI), yükleme masraflarının; free out (FO), tahliye masraflarının navluna dahil olmayıp yük tarafınca karşılandığı şartlardır; ikisinin birleşimi FIO'dur.
Bağlam
Mantık, armatörün sorumluluğunu gemiyle sınırlamaktır: FI/FO şartlarda taşıyıcı 'kancadan kancaya' taşır — rıhtımdaki elleçleme organizasyonu ve maliyeti yük tarafındadır. Dökme ve proje yüklerinde bu şartlar standarttır çünkü elleçleme; yükün cinsine özel ekipman (kepçe, boru hattı, ağır vinç) gerektirir ve bunu çoğu zaman yük sahibi/alıcı, kendi liman bağlantılarıyla daha iyi organize eder. Navlun kıyaslamasında altın kural: FIO navlun, liner navlundan her zaman düşük görünür — fark, sizin ayrıca ödeyeceğiniz elleçlemenin ta kendisidir; kıyas ancak 'navlun + elleçleme' toplamıyla yapılır.
Sözleşme netliği iki eksende kurulmalıdır. Dikey eksen (kapsam): FI/FO'nun tam sınırı — istif, lashing, trimming, tally (sayım) dahil mi — açık yazılmalı; gerekiyorsa FIOS/FIOST türevleri kullanılmalıdır. Yatay eksen (taraflar): satış sözleşmesindeki Incoterms ile charter/navlun sözleşmesindeki FI/FO'nun aynı masraf kalemini aynı tarafa yazması sağlanmalıdır — FOB satıcısının navlun sözleşmesi FI ise yükleme zaten satıcı organizasyonundadır ve uyum vardır; ama satış CFR iken tahliye FO bırakılmışsa, varış elleçlemesinin kimde olduğu alıcıyla açıkça konuşulmalıdır. Laytime ve demuraj hükümleri de free uçların doğal ekidir: elleçlemeyi organize eden taraf, hızından da sorumludur.
Saha Notu
FIO teklifinin ucuzluğuna imza atmadan önce iki telefon edin: yükleme limanındaki stevedore fiyatı ve tahliye limanındaki elleçleme fiyatı. Bu iki rakamı navluna ekleyip liner teklifle öyle kıyaslayın — FIO'nun ucuzluğu bazen gerçek, bazen sadece faturanın ikiye bölünmüş hâlidir; toplam maliyeti görmeden yapılan navlun pazarlığı, pazarlık değil tahmindir.
Sıkça Sorulan Sorular
Elleçleme maliyetini içermediği için: fark, yük tarafının ayrıca ödeyeceği yükleme-tahliye bedelidir. Kıyas, navlun + elleçleme toplamıyla yapılmalıdır.
Kapsamın sınırı (istif, lashing, trimming — gerekirse FIOS/FIOST), satış şartıyla (Incoterms) hiza ve elleçleme hızına bağlı laytime-demuraj sorumlulukları.