Distribütör geniş bölgede ithalat-stok-alt kanal yönetimiyle çalışır; bayi daha dar bölgede son müşteriye satan, markaya daha bağlı halkadır. Büyük pazarlarda ikisi katmanlı çalışır.
Bayilik
Tanım
Bayilik (dealership), bir satıcının; belirli bir bölgede, markanın ürünlerini kendi nam ve hesabına satmak üzere, tedarikçiyle görece bağlı bir ilişki çerçevesinde çalıştığı kanal modelidir.
Bağlam
Distribütörle ayrım derece farkıdır: distribütör tipik olarak ülke/bölge düzeyinde geniş yetkiyle çalışır, ithalatı-stoku-alt kanalı kendisi yönetir; bayi ise daha dar bölgede, çoğu zaman distribütörün veya merkezin altında, son müşteriye dokunan halkadır. Yurt dışı yapılanmada iki katman birlikte kurulur: ülke distribütörü + onun altındaki bayi ağı — veya pazar küçükse doğrudan bayi düzeyinde çalışılır. Bayi ilişkisinin karakteri bağlılıktır: marka standartları, fiyat disiplini, satış hedefleri ve çoğu modelde tek marka veya sınırlı rakip taahhüdü.
Bayi ağı yönetiminin üç direği vardır: seçim (finansal güç + yerel müşteri erişimi + servis kabiliyeti — özellikle teknik üründe satış sonrası kapasite, satış kapasitesinden önemlidir), sözleşme (bölge tanımı, hedefler, fiyat-iskonto yapısı, marka kullanımı ve performansa bağlı fesih-küçültme hakları) ve destek sistemi (eğitim, pazarlama materyali, teknik yedek parça akışı, ortak müşteri ziyaretleri). Hedefsiz ve destek görmeyen bayi pasifleşir; münhasırlık verilmiş pasif bayi ise pazarı kilitler — münhasırlık her zaman ölçülebilir hedefe bağlanmalı, hedef tutmayınca bölge daralabilmelidir.
Yurt dışı bayi sözleşmesinde münhasırlığı hediye değil ödül olarak yazın: 'ilk yıl münhasırlık yok; yıllık X hedefini tutan bayi, ertesi yıl bölge münhasırlığı kazanır ve hedefi tuttukça korur.' Bu tek madde iyi bayiyi motive eder, kötü bayinin pazarı rehin almasını engeller — pasif münhasır bayi, rakibinizden pahalı bir pazar engelidir.
Sıkça Sorulan Sorular
Finansal güç, mevcut müşteri portföyünün ürününüzle örtüşmesi ve teknik üründe servis-yedek parça kabiliyeti. Referans kontrolü ve küçük başlangıç siparişiyle test, standart pratiktir.
Ölçülebilir yıllık hedefe bağlı ve performansla korunur şekilde: hedef tutulmazsa münhasırlığın kalkması veya bölgenin daralması sözleşmede yazmalıdır.
