Dönemin tüm pazarlama ve satış giderleri (kanal maliyetleri, araçlar, ekip maaşının satışa giden payı, seyahat, numune) toplanır ve aynı dönemde tekrar sipariş vermiş yeni müşteri sayısına bölünür. Kanal ve pazar bazında ayrı hesaplanması karar için şarttır.
CAC (Müşteri Edinme Maliyeti)
Tanım
CAC (customer acquisition cost – müşteri edinme maliyeti), belirli bir dönemde yeni müşteri kazanmak için yapılan tüm pazarlama ve satış harcamasının; aynı dönemde kazanılan yeni müşteri sayısına bölünmesiyle bulunan, bir müşterinin firmaya kaça mal olduğunu gösteren ölçüttür.
Bağlam
Formül basittir: dönem içindeki toplam pazarlama ve satış maliyeti ÷ dönem içinde kazanılan yeni müşteri sayısı. Zor olan payı doğru toplamaktır: fuar, dijital reklam, pazaryeri üyeliği, LinkedIn araçları, içerik üretimi, ihracat ekibinin maaşının satışa giden kısmı, seyahat ve numune maliyetleri hep dahildir. Yılda 1,2 milyon lira harcayıp 8 yeni müşteri kazanan ihracatçının CAC'ı 150 bin liradır. Bu rakam tek başına iyi ya da kötü değildir; anlamı, müşterinin getireceği kârla kıyaslandığında ortaya çıkar. Ortalama müşteri yılda 100 bin lira brüt kâr bırakıyor ve üç yıl kalıyorsa CAC bir buçuk yılda geri döner ve yatırım sağlıklıdır; müşteri tek sipariş verip gidiyorsa aynı CAC kayıptır.
İhracatta CAC'ın iki özgün yönü vardır. Birincisi, pazar bazında büyük farklar: Almanya'da fuar ve uzun döngüyle kazanılan müşteri, Balkanlar'da doğrudan ziyaretle kazanılandan üç kat pahalı olabilir; bu fark, hangi pazarda hangi kanalla büyünmesi gerektiğini söyler. İkincisi, ilk sipariş ile müşteri arasındaki ayrım: tek numune siparişi veren alıcı henüz müşteri değildir, CAC hesabında tekrar sipariş veren alıcı sayılmalıdır. CAC, kanal bazında da kırılmalıdır — fuar kaynaklı müşterinin CAC'ı, pazaryeri kaynaklı müşterininkinden farklıdır — ve bu kırılım ROI ile birlikte bütçe dağılımının temelini oluşturur. CAC düşürmenin yolu genellikle daha az harcamak değil, dönüşüm oranlarını yükseltmektir: aynı bütçeyle iki kat müşteri, CAC'ı yarıya indirir.
CAC'ınızı ilk sipariş tutarıyla karşılaştırın: 150 bin liralık CAC ile 60 bin liralık ilk sipariş alıyorsanız, ikinci ve üçüncü siparişi almadan o müşteriden para kazanmıyorsunuz demektir. Bu tablo, satış sonrası takip ve tekrar sipariş sisteminin neden pazarlamadan daha öncelikli olduğunu tek satırda gösterir.
Sıkça Sorulan Sorular
Mutlak değer değil, LTV ile oranı belirleyicidir: müşterinin yaşam boyu brüt kârı CAC'ın en az üç katı olmalıdır (LTV:CAC ≥ 3). Bu oranın altında büyüme, satış arttıkça zarar eden bir modeldir; üstünde ise pazarlama bütçesi artırılabilir.
Üç yoldan: hedeflemeyi daraltıp niteliksiz lead'e harcanan emeği kesmek, huni dönüşüm oranlarını (özellikle teklif-sipariş) yükseltmek ve mevcut müşterilerden referans ve tekrar siparişle düşük maliyetli büyüme sağlamak. Bütçeyi kesmek CAC'ı genellikle düşürmez, müşteri sayısını düşürür.
