Nakit akışı ve risk toleransına bağlıdır: distribütör stok alıp riski üstlenir ama marj ister ve son müşteriyi gizler; acente riski size bırakır ama pazar bilgisini paylaşır ve kontrolü korumanızı sağlar. Yeni pazarda düşük riskli başlangıç için acente, hızlı hacim için distribütör yaygın tercihtir.
Kanal Stratejisi
Tanım
Kanal stratejisi (channel strategy), ürünün hedef pazardaki alıcıya; doğrudan satış, acente, distribütör, bayi ağı, B2B pazaryeri veya e-ihracat gibi hangi yolla ya da yol kombinasyonuyla ulaştırılacağının, her kanalın maliyeti, kontrol düzeyi ve pazar erişimi kıyaslanarak belirlenmesidir.
Bağlam
Kanal kararı, ihracatçının hedef pazarda verdiği en kalıcı karardır: fiyat ayda, mesaj haftada değişebilir ama imzalanmış bir distribütörlük sözleşmesi yıllarca bağlar. Temel seçenekler bir kontrol-maliyet ekseninde sıralanır. Doğrudan satışta marj ve müşteri ilişkisi tamamen sizde kalır, ancak yerel satış ekibi, stok ve tahsilat riskini siz taşırsınız. Acente komisyonla müşteri bulur, mülkiyet ve risk sizde kalır; kontrol yüksek, erişim acentenin ağıyla sınırlıdır. Distribütör malı satın alıp kendi hesabına satar; stok ve tahsilat riski ona geçer, buna karşılık son müşteriyi ve fiyatı siz göremezsiniz. B2B pazaryeri ve e-ihracat düşük giriş maliyetiyle geniş erişim sunar ama alıcı niteliği düşük ve rekabet fiyat odaklıdır.
Doğru kanal ürüne ve pazara göre belirlenir: teknik destek ve montaj gerektiren makine genellikle distribütör veya servis yetkinliği olan bayi ister; sarf malzemesi ve standart ürün pazaryeri ve doğrudan ithalatçıyla ilerleyebilir; proje bazlı ekipmanda doğrudan satış kaçınılmazdır. Olgun ihracatçılar tek kanala bağlanmaz; örneğin Almanya'da distribütör, Balkanlar'da doğrudan satış, uzak pazarlarda pazaryeri gibi ülke bazlı karma model kurar. Strateji yazılırken kanal çatışması da planlanmalıdır: distribütörün bölgesine doğrudan satış yapmak ya da pazaryerinde distribütörden düşük fiyat vermek, en iyi kanal ortağını kaybettiren klasik hatadır. Kanal seçimi münhasırlık, bölge tanımı ve hedef taahhüdüyle birlikte sözleşmeye bağlanır.
İlk siparişi veren distribütöre münhasırlık vermeyin. Ülkeye önce münhasırlık olmadan, altı ile on iki aylık deneme dönemiyle girin; hedefi tutturan ortağa münhasırlık, tutturamayanla yollarınızı ayırma hakkı kalsın. Sözleşmedeki tek satırlık deneme maddesi, üç yıllık kilitli pazarı önler.
Sıkça Sorulan Sorular
Evet, ancak bölge, ürün grubu veya müşteri segmenti bazında net ayrımla. Örneğin distribütör küçük ve orta müşterilere, firma büyük projelere doğrudan satar. Ayrım sözleşmede yazılı değilse kanal çatışması kaçınılmazdır.
Yılda bir, kanal bazında marj, satış hacmi ve müşteri geri bildirimiyle. Distribütör hedeflerini iki dönem üst üste tutturamıyorsa, pazaryerinden gelen lead'ler SQL'e dönüşmüyorsa ya da doğrudan satış ekibinin maliyeti marjı eritiyorsa kanal değişikliği gündeme alınmalıdır.
