0-10 ölçeğinde 9-10 verenler tavsiye eden, 7-8 verenler pasif, 0-6 verenler eleştiren sayılır; tavsiye edenlerin yüzdesinden eleştirenlerin yüzdesi çıkarılır. Örnek: yüzde 60 tavsiye eden, yüzde 15 eleştiren → NPS 45. Skor −100 ile +100 arasındadır.
NPS (Net Tavsiye Skoru)
Tanım
NPS (net promoter score – net tavsiye skoru), müşterilere sorulan tek bir soruya ("Firmamızı bir meslektaşınıza tavsiye etme olasılığınız 0-10 arasında nedir?") verilen cevaplardan; tavsiye edenlerin (9-10) yüzdesinden eleştirenlerin (0-6) yüzdesi çıkarılarak hesaplanan müşteri sadakati göstergesidir.
Bağlam
İhracatçı müşterisinin memnuniyetini genellikle sipariş devam ettiği sürece "iyi" sayar; oysa tekrar sipariş veren müşteri memnun olmayabilir, yalnızca henüz alternatif bulamamış olabilir. NPS bu görünmez riski sayıya döker. Hesap basittir: yirmi müşteriden on ikisi 9-10, beşi 7-8, üçü 0-6 verdiyse NPS (60 − 15) = 45'tir; 7-8 verenler (pasifler) hesaba girmez. Skor −100 ile +100 arasında değişir; B2B üretimde 30 üstü iyi, 50 üstü güçlü kabul edilir, ancak asıl ölçüt zaman içindeki trend ve pazar bazlı kırılımdır. NPS'in gücü tek soruluk oluşundadır: yabancı bir satın alma müdürü on beş soruluk anketi cevaplamaz, ama tek soruya bir rakam yazar — ve hemen ardından gelen "neden bu puanı verdiniz?" açık uçlu sorusu, sayının arkasındaki gerçek nedeni verir.
B2B ihracatta NPS üç karara bağlanır. Churn erken uyarısı: 0-6 veren müşteri, sipariş vermeye devam etse bile risk listesindedir; bir hafta içinde üst düzey görüşme ve sorun çözümü gerekir — ve bu görüşme çoğu zaman müşteriyi kaybetmeden önceki son fırsattır. Referans ve sosyal kanıt: 9-10 verenler testimonial, vaka çalışması ve hedef pazardaki yeni alıcılara referans olmak için en uygun müşterilerdir; NPS anketi, referans toplama listesini otomatik üretir. Operasyonel iyileştirme: açık uçlu cevaplar (teslimat gecikmesi, belge hatası, iletişim yavaşlığı, teknik destek) tekrar eden örüntüler halinde toplanır ve bu liste, pazarlama bütçesinden önce operasyon planına girer. Uygulama: anket her önemli teslimat sonrası veya yılda iki kez, müşterinin dilinde, kısa bir e-postayla ve tek ekranlık formla gönderilir; distribütör kanalında hem distribütöre hem mümkünse distribütörün kilit müşterilerine sorulur. Cevap oranı B2B'de yüzde 20-40 civarındadır; kişisel not eşliğinde gönderilen anket, otomatik anketten belirgin fazla cevap alır. Sonuçlar CRM'de müşteri kartına işlenir, pazar ve segment bazında raporlanır ve kilit müşteri planlarının girdisi olur.
NPS'i anket aracıyla değil, önce ihracat müdürünün telefonuyla başlatın: en büyük on müşteriyi arayıp tek soruyu sorun ve "neden" cevabını not alın. On görüşme, yüz anketten fazla bilgi verir ve müşteriye "fikrinizi önemsiyoruz" mesajını en güçlü biçimde iletir. Anket, bu on görüşmeden sonra ölçeklendirme aracıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
Üretim ve endüstriyel B2B'de 30 üstü iyi, 50 üstü güçlü kabul edilir; ancak küçük müşteri sayısında tek bir puan skoru ciddi oynatır. Mutlak değerden çok yıllık trend, pazar bazlı fark ve eleştiren müşterilerin nedenleri karar için anlamlıdır.
İşlem bazlı (her önemli teslimat sonrası) veya ilişki bazlı (yılda iki kez) olarak; ihracatta ikisi birlikte kullanılabilir. Kritik olan sıklık değil, her eleştiren cevaba bir hafta içinde kişisel dönüş yapılması ve tavsiye edenlerin referans sürecine alınmasıdır.
